Đọc chuyện xưa ngẫm chuyện nay

Vì việc nghĩa chẳng từ nan, vì chữ tín có thể đánh đổi mạng sống, vì lương tâm mà đứng cùng cái thiện giữa hiểm nguy, tất cả những câu chuyện xưa cũ đó vẫn còn khiến người thời nay phải rung động và suy ngẫm…

Đọc chuyện xưa ngẫm chuyện nay
Tranh cô gái đọc sách của họa sĩ Mai Trung Thứ.

Bất luận là thời xưa hay thời nay, ở xã hội nào cũng vậy, nhân loại đều luôn miệt mài kiếm tìm một điều gì đó xa xăm. Có người gọi đó là chân lý, có người gọi đó là nguyên tắc sống, cũng có người gọi đó là đạo. Người xưa dạy rằng, bản thân mỗi người chúng ta đều có một khối bảo vật vô giá, nếu sử dụng tốt khối bảo vật này thì mới có thể khiến con người tìm về chốn bình yên, tìm về với thiện lành, với chân lý. Bảo vật này nước không thể làm ướt, lửa không thể thiêu cháy, gió không thể thổi bay, ánh mặt trời không thể sấy khô. Tên của nó chính là “lương tâm”.

Và để có thể giữ cho bảo vật ấy luôn trong sáng, thì những câu chuyện về đạo đức của người xưa thật là một thứ mặt gương có thể phản chiếu cho chúng ta nhìn thấy những khuyết điểm của chính mình. Trong chuyên đề “Đọc chuyện xưa ngẫm chuyện nay”, báo Trí Thức VN xin được gửi tới độc giả những câu chuyện xưa cũ mà vẫn còn nguyên ý nghĩa…

1 Quân Vương nhân nghĩa, muôn dân được lợi ích

Người có lòng nhân nghĩa một khi làm việc gì đều suy xét đến lợi ích của người khác trước lợi ích của bản thân mình. Bởi vậy, nếu trong một phạm vi nhỏ là một tập thể hay phạm vi lớn là một quốc gia, người đứng đầu có lòng nhân nghĩa thì những người bên dưới sẽ thu được lợi ích.

Đọc chuyện xưa ngẫm chuyện nay Đừng tham lợi nhỏ

Người xưa thường nói: “Trong miếng mồi ngon tất có con cá chết”. Lời nói đó vô cùng đúng, nhất là trong xã hội hiện nay, khi có nhiều bậc cha mẹ luôn không ngừng lấy tiền của ra “chiêu đãi” con cái rồi cho đó mới là thương yêu. Nhưng mấy ai biết rằng, chính sự thương yêu lầm lạc ấy mang lại tai hại nhiều hơn là lợi ích.

Đọc chuyện xưa ngẫm chuyện nay “Không tham” là báu vật

Từ thời cổ đại đến nay, sự suy vong của một quốc gia, đất nước hay nhỏ bé như một gia đình, một cá nhân thì phần lớn đều là có nguyên nhân bắt nguồn từ “tham”.

Đọc chuyện xưa ngẫm chuyện nay Ngẩng đầu giải thích không bằng cúi đầu nhận lỗi

Một người khi phạm phải sai lầm hay bị người khác chỉ ra khuyết điểm thì nên là cực lực giải thích hay là nên thẳng thắn thừa nhận? Một người khi bị người khác hiểu lầm thì nên mỉm cười mà bỏ qua, tin rằng bản thân thanh sạch thì tự sẽ thanh sạch, hay giận dữ mà chỉ trích lại?

5 Tống Thái Tông hành ác, nghiệp báo truyền 6 đời

Tống Thái Tông (939 – 997) tên thật là Triệu Quang Nghĩa, là vị Hoàng đế thứ hai của vương triều Bắc Tống trong lịch sử Trung Hoa. Mặc dù khi lên ngôi, Tống Thái Tông đã nhiều lần cải biến sử sách, nhưng rất nhiều sự thật lịch sử vẫn không thể bị chôn vùi.

Đọc chuyện xưa ngẫm chuyện nay Người quân tử coi trọng của cải nhưng không tùy tiện nhận

Khổng Tử nói: “Quân tử ái tài, thủ chi hữu đạo” ý nói: Người quân tử coi trọng của cải nhưng lấy của cải phải đúng đạo lý.

7 Người thật thà được nhiều hơn mất

Bất luận là thời xưa hay thời nay, ở xã hội nào cũng vậy, ai trong chúng ta cũng muốn tiếp xúc, kết bạn, ở chung và làm việc cùng với những người trung thành, thật thà. Đó là điều không ai có thể phủ nhận được

8 Người quân tử kết giao đạm nhạt như nước

Từ xưa đến nay, người đến với người vì lợi ích thì khi nghèo túng, hoạn nạn, tai họa sẽ dễ dàng bỏ nhau, thậm chí vì chút lợi nhỏ cũng sẽ làm hại nhau. Nhưng vì thiên tính, vì chân thành mà kết giao thì đến khi nghèo túng, hoạn nạn, tai họa sẽ giúp nhau, thậm chí quên mình vì nhau.

9 Người tính không bằng trời tính

Một người không quá để tâm, so đo tính toán làm sao để bản thân được lợi thì cuối cùng lại được lợi. Trái lại, người luôn tìm cách để người khác chịu thiệt thòi mà chiếm lợi về mình thì cuối cùng lại bị mất nhiều hơn. Người ta nói đó là “người tính không bằng trời tính”!

10 Mưu sự tại nhân, thành sự tại Thiên

Trong “Chu dịch” viết rằng: “Địa thế khôn, quân tử dĩ hậu đức tái vật” (Đất có tính nhu hòa, người quân tử lấy đức dày để nâng đỡ vạn vật). Câu này ý muốn nói rằng, Thượng Thiên ban cho một người hay một quốc gia bao nhiêu vinh hoa phú quý là căn cứ ở việc họ có bao nhiêu đức hạnh.

11 Lựa chọn thiện hay ác là vô cùng quan trọng

Con người tại thời khắc mấu chốt có sự lựa chọn khác nhau sẽ đem đến tương lai khác nhau cho bản thân mình. Người xưa tin rằng, vận mệnh của một người là đã sớm được an bài một cách chi tiết và tinh tế. Nếu không đã không thể đoán được vận mệnh của một người. Nhưng họ cũng cho rằng, vận mệnh của một người không phải là vĩnh viễn không thể thay đổi được và sự lựa chọn của một người là vô cùng quan trọng.

12 Quân Vương nhân nghĩa là phúc của muôn dân

Người có lòng nhân nghĩa một khi làm việc gì đều sẽ suy xét đến lợi ích của người khác trước lợi ích của bản thân mình, luôn hành thiện và rời xa ác. Cho nên, nếu ở trong phạm vi nhỏ là một tập thể hay phạm vi lớn là một quốc gia, người đứng đầu có lòng nhân nghĩa thì những người bên dưới cũng sẽ được hưởng phúc.

13 Làm việc ác bị ác báo, kết cục của tiểu nhân Triệu Cao

Cổ nhân tin rằng: “Thiện hữu thiện báo, ác hữu ác báo”. Tục ngữ cổ cũng có câu: “Thiện ác không phải không có báo mà là chưa đến lúc”. Kỳ thực, nhìn lại lịch sử chúng ta có thể thấy, kể từ thời sơ khai đã có vô số những ví dụ về “làm việc ác bị ác báo”.

14 Vận mệnh của một người là có thể cải biến được?

Cổ nhân cho rằng, vận mệnh của một người là do trời định nhưng phúc họa của một người lại là do bản thân tự chiêu mời mà đến. Một người có vận mệnh không may mắn nhưng vẫn có thể cải biến được, điều này hoàn toàn phụ thuộc vào bản thân người ấy.

Đọc chuyện xưa ngẫm chuyện nay Ai cũng có trong mình một báu vật vô giá

Bản thân mỗi người chúng ta đều có một khối bảo vật vô giá. Nếu sử dụng tốt khối bảo vật này, nó có thể khiến cho thiên hạ được an định và bản thân được bình an…

Đọc chuyện xưa ngẫm chuyện nay Nguyên tắc làm người của cổ nhân: Vô công không nhận lộc

Người xưa đều tuân thủ nguyên tắc làm người “vô công không nhận lộc”. Đối với người hiện đại ngày nay mà nói, không ít người cho rằng chuẩn tắc đạo đức của người xưa là cổ hủ, lạc hậu. Nhưng kỳ thực, đây mới là tiêu chuẩn chân chính của làm người.

67 Cổ nhân dạy: “Nước nguy nhớ đến tướng tài”, người xưa chọn tướng tài như thế nào?

Ngạn ngữ cổ có câu: “Nhà nghèo nhớ đến vợ hiền, nước nguy nhớ đến tướng tài”, để nói rằng người vợ hiền cũng giống như vị tướng tài là vô cùng quan trọng. Họ có thể khiến nhà nghèo, nước nguy thành gia đình hưng thịnh và đất nước phồn vinh.
Vậy ngày xưa, cổ nhân lựa chọn người tài như thế nào để cứu nguy cho đất nước?

78 “Nhẫn” là chìa khóa để tránh được tai họa

Một người, khi đứng trước mâu thuẫn mà có thể nhẫn nhịn, “lùi một bước” thì đó không phải làngười yếu nhược mà là thể hiện của tâm đại nhẫn, của người có trí huệ. cao xa.

 1 3 trường hợp hủy hoại tượng Phật bị báo ứng trong lịch sử

Cổ nhân có câu: “Trên đầu ba thước có Thần linh”, hay “Đả tăng mạ Đạo, tất có ác báo.” (giết sư phỉ báng Phật Pháp, tất có ác báo). Nhưng, không ít người ngày nay không tin vào “nhân quả báo ứng”, “thiện ác có báo.” Thực tế đã có rất nhiều trường hợp làm việc ác mà bị quả báo ngay lập tức khiến nhiều người tỉnh ngộ.

 2 Cách tiến cử nhân tài của người quân tử

Một lần, vua Tấn Bình Công, vị vua thứ 31 nước Tấn hỏi Kỳ Hoàng Dương: “Huyện Nam Dương thiếu một huyện lệnh, khanh xem ai có thể đảm nhận chức này?” Kỳ Hoàng Dương đáp: “Giải Hồ có thể đảm nhận chức này”. Vua Tấn Bình Công nói: “Chẳng phải Giải Hồ là người đối đầu với khanh à? Sao khanh lại tiến cử ông ấy?” Kỳ Hoàng Dương thưa: “Quân vương hỏi ai có thể giữ chức vụ này, không hỏi ai là kẻ thù của thần!”

 3 Cổ nhân kết giao: Hiểu rõ đức hạnh của một người là cách tránh tai họa

Cổ nhân giảng rằng, có ba kiểu bạn có ích và ba kiểu bạn có hại. Chúng ta có thể xem hết thảy mọi người đều là bạn bè, thế nhưng phải biết quý trọng sinh mệnh của mình, kết giao với những người có đức hạnh tốt, không thân cận với những người có đức hạnh xấu xa mà gặp phải tai họa đáng tiếc. Vậy, người xưa kết giao bạn bè như thế nào?

 4 Chỉ phạm một thứ cũng đủ vong quốc

Thời Đông Chu, Ngô Vương Phù Sai, ngày ngày bầu bạn cùng Tây Thi, thưởng thức mỹ tửu, cuối cùng bị nước Việt tiêu diệt. Trụ Vương bởi vì sủng ái Đát Kỷ xây dựng “Lộc Đài” hùng vỹ, “rượu rót thành bể, thịt treo thành rừng, để nam nữ lõa thể đuổi nhau trong đó, có thể uống suốt đêm dài”, cuối cùng thân mất nước vong. Bởi vậy mà cổ nhân nói: “Tửu, Vị, Sắc, Đài – trong bốn thứ này chỉ mắc phải một thứ cũng đủ khiến quốc gia diệt vong. Ngày nay, bậc Quân vương bốn thứ đó đều đủ cả, không đáng cảnh tỉnh hay sao?”

Chuyên đề “Đọc chuyện xưa ngẫm chuyện nay” sẽ tiếp tục được cập nhật.

An Hòa

Xem thêm: