Trong văn hóa truyền thống, chữ “Hiếu” đóng một vai trò vô cùng quan trọng. Trung hiếu lễ tiết luôn được xem là cái gốc làm người. Thậm chí trong “Hiếu kinh”, một luận thuyết kinh điển của Nho gia, thì “Hiếu” đã được nâng lên thành Thiên lý. Thời xưa có rất nhiều người con được lưu danh thiên cổ vì lòng hiếu thảo của họ.

Tử Lộ tên là Trọng Do, sinh vào đời nhà Chu, là một trong Thất Thập Nhị Hiền – bảy mươi hai môn đệ của Khổng Tử. Ông tài giỏi, đạo đức cao vượt, tinh thông lục nghệ.

Tử Lộ mới đầu vốn là người hung hăng, hiếu dũng, hiếu thắng. Khổng Tử từng phải gọi Tử Lộ đến mà dạy rằng: “Tri chi vi tri chi, bất tri vi bất tri, thị tri dã”, có nghĩa là: Điều gì mình biết thì bảo rằng biết, điều gì mình không biết thì cứ bảo là không biết, như thế tức là đã biết vậy! Câu nói này về sau rất nổi tiếng, cũng là một đạo lý đáng để ghi nhớ để loại bỏ đi cái tâm tranh đấu của mỗi người.

Ngoài là một học trò xuất sắc của Khổng Tử, Tử Lộ còn là người thờ cha mẹ rất hiếu thảo. Lúc bấy giờ, đương khi gặp phải thời loạn lạc, nhà lại nghèo nên ông phải tìm các thứ rau quả về để nấu canh dâng lên cha mẹ dùng bữa qua ngày.

Hiếu thảo là cái gốc làm người – Kỳ V: Tử Lộ vác gạo trăm dặm đường xa để về nuôi cha mẹ
Tử Lộ vác gạo trăm dặm đường xa để về nuôi cha mẹ (Ảnh: Cổ Hán Văn)

Về sau, Tử Lộ thường đi vác gạo trăm dặm đường xa để về nuôi cha mẹ. Như vậy mà lúc nào ông cũng lấy làm vui vẻ trong lòng.

Tử Lộ làm học trò của Khổng Tử, chịu khó học tập. Sau khi cha mẹ ông qua đời, Tử Lộ sang nước Sở và được vua nước Sở phong tước cao sang.

Tuy có được quan quyền vinh hiển, nhưng ông luôn luôn nuối tiếc vì cha mẹ đã khuất núi cả. Vậy nên tuy là sang trọng giàu có, mà lúc nào ông cũng có ý buồn rầu. Hàng ngày thức ăn ngon rất nhiều, nhưng Tử Lộ lại không thể nuốt trôi.

Mọi người mới hỏi ông: “Sơn hào hải vị ngon thế này, sau ông lại không nuốt được?”. Tử Lộ trả lời: “Những thức ăn này không thể thơm bằng gạo trắng mà tôi cõng từ xa về cho cha mẹ. Giờ đây cha mẹ tôi không có cơ hội để ăn những thức ăn thịnh soạn thế này nữa”.

Tử Lộ luôn luôn nhớ đến cha mẹ, chia sẻ cùng cha mẹ. Ông cảm thấy chỉ cần được phụng dưỡng cha mẹ, thì sống cuộc sống như vậy cũng vô cùng yên tâm, vô cùng vui sướng.

Về sự hiếu thuận của Tử Lộ, có thơ khen rằng:

Phụ mễ cung cam chỉ,
Ninh từ bách lý diêu.
Thân vinh thân dĩ một,
Do niệm cựu cù lao.

Có nghĩa là:

Vác gạo dưỡng ngọt bùi,
Không ngại đường trăm dặm.
Vinh hiển song thân mất,
Hoài niệm thuở nhọc nhằn.

Người xưa tương truyền rằng “Bách thiện Hiếu vi tiên”, có nghĩa là trong trăm điều thiện lành, chữ Hiếu là đứng đầu. Hiếu với cha mẹ là một chuẩn mực đạo đức rất được coi trọng. Ngày nay, nhiều bậc cha mẹ đã nghĩ đến chuyện tự tích góp, giữ lại của cải đề phòng thân khi về già, đâu có được như cha mẹ Tử Lộ. Qua đó mới thấy được rằng những bài học của người xưa còn nguyên giá trị.

Hy Vọng

Xem thêm: