Nhiều người thời nay theo đuổi danh lợi mà chẳng tiếc mọi giá, vì để kiếm tiền mà chẳng tiếc mọi thủ đoạn, hoàn toàn không để tâm gì về đạo đức, kết quả là như thế nào? Chính là như lời cổ nhân dạy: “Làm trái với luân thường đại đạo, quy luật tự nhiên thì sẽ nhanh chóng nhìn thấy sự tiêu vong; đức chẳng tương xứng với vị trí của mình thì chắc chắn sẽ có tai ương”.

Trí tuệ cổ nhân: Đức không xứng vị tất có tai ương
(Ảnh: Shutterstock)

“Làm trái với luân thường đại đạo, quy luật tự nhiên thì sẽ nhanh chóng nhìn thấy sự tiêu vong; đức chẳng tương xứng với vị trí của mình thì chắc chắn sẽ có tai ương” là câu nói được ghi chép trong “Chu Tử trị gia cách ngôn”. Nguyên văn trong đó viêt: “Luân thường quai suyễn, lập kiến tiêu vong. Đức bất phối vị, tất hữu tai ương”.

“Đức bất phối vị, tất hữu tai ương” ý nói, một người có địa vị xã hội và hưởng dụng đãi ngộ phải tương xứng với đức hạnh, phúc báo của bản thân. Đây là quy luật tự nhiên. Nếu một người làm việc vi phạm quy luật tự nhiên thì sẽ gặp báo ứng. Câu châm ngôn muốn khuyên răn mọi người phải lấy hiếu thuận làm đầu, vì “bách thiện hiếu vi tiên”, phải hành thiện tích đức, không làm việc gian tà bất nghĩa. Hơn nữa, câu châm ngôn còn khuyên mọi người phải thuận theo phép tắc ngũ luân: Giữa vua tôi, quân thần là có nghĩa. Giữa phụ tử cha con là có gần gũi thân thiết. Giữa vợ chồng là có phân biệt. Giữa lớn bé là có thứ tự. Giữa bạn bè là có thành tín.

Vì sao ngày nay rất nhiều người bị chết trẻ? Vì sao rất nhiều người trẻ tuổi vừa mới nổi tiếng thì đã chết? Vì sao mà có một số các quan viên hễ thăng quan thì bị bệnh nặng? Vì sao có một số người vừa xây nhà xong thì đã xảy ra tai nạn mà qua đời? Đó là vì sao? Nguyên nhân chủ yếu chính là ở bốn chữ “đức bất xứng vị”.

Hết thảy mọi thứ, tài phú của cải, trí tuệ… của chúng ta, cổ nhân gọi chung là “vật” (của cải). Mà “hậu đức mới có thể tải được vật”, tức là một người phải có đức dày mới có thể nâng đỡ được vật.

Ví dụ như nói, một cái bàn có thể gánh chịu được khối lượng nặng 10 kg mà chúng ta nhất định muốn đem trọng lượng 15, 20, 50 kg đặt lên nó, vậy thì chúng ta hãy xem cái bàn này sẽ ra sao? Nó sẽ bắt đầu run lên, bắt đầu biến dạng, xuất hiện điềm báo trước khi bị đổ sập nứt vỡ. Do vậy chúng ta phải hiểu được tầm quan trọng của lời cổ nhân dạy: “Hậu đức tải vật ”.

Tiền bạc, quyền lực, danh vọng đều là những phúc báo của bản thân, cũng đều là những vật đè áp lên bản thân chúng ta. Vì vậy khi có được chúng, chúng ta hãy tự hỏi liệu bản thân mình có thể gánh đỡ nổi chúng không? Dựa vào cái gì để gánh đỡ chúng? Chính là dựa vào đức hạnh phù hợp với quy luật vạn vật.

Quá khứ có câu: “Quân tử ái tài, thủ chi hữu đạo”, người quân tử quý trọng của cải nhưng nhận phải có đạo. Đạo lý này thực sự rất quan trọng. Nó thực sự ảnh hưởng đến sự tồn vong của một người. Có những thương nhân dùng những thủ đoạn phi pháp đi giành những thứ mà trong mệnh của mình chứa không nổi, đó chẳng phải là chuốc họa hay sao? Nếu một người không có đức hạnh lớn mà muốn hưởng thụ những thứ quá lớn như xe sang, nhà cửa xa hoa, tiêu xài phung phí… thì chính là đang tiêu hao phước báo của mình, làm hao tổn thất phước báo của mình.

Ngay cả trẻ nhỏ ngày nay cũng đều như vậy. Chúng không kể thân phận của mình ra sao, luôn là muốn những thứ tốt nhất. Những người già trong quá khứ thường giảng: “Giảm phúc giảm thọ” hay “Con cái có phúc phần của con cái”. Do đó họ không quá nuông chiều và cho con cái hưởng thụ nhiều. Thậm chí những người đức hạnh như nhà sử học thời Bắc Tống -Tư Mã Quang, nhà giáo dục thời Tống – Phạm Trọng Yêm, quân sư Gia Cát Lượng… đều dạy con sống thanh bần, tiết kiệm.

Thọ mệnh và phước báo kỳ thực đều là năng lượng, bản thân con người chính là một thể năng lượng. Nhiều người sở dĩ mất đi lúc tuổi đời còn rất trẻ là do phước báo, năng lượng của họ đã nhanh chóng bị tiêu hao hết rồi. Bởi vậy mà người xưa thường giảng rằng, ăn và sống một cách giản dị quả thật có lợi ích nhất.

Một người khi hiểu rõ cái đạo lý “đức dày tải vật”, mới dám lượng sức mà hưởng thụ. Đồng thời người đó mới hiểu được rằng, một người có đức hạnh và phước báo như thế nào mới có thể ngồi ở vị trí ấy, mới có thể ngồi yên vững được lâu dài. Từ đó mà không có tâm so đo, đố kỵ.

Trong “Chu Dịch” viết rằng: “Tích thiện chi gia, tất hữu dư khánh. Tích bất thiện chi gia, tất hữu dư ương” (Nhà tích thiện, niềm vui có thừa; nhà tích ác, tai ương có thừa). Khi nhìn thấy người ta phát tài, nhìn thấy người ta nổi tiếng, nhìn thấy người ta làm giáo sư, làm lãnh đạo… nhiều người trong lòng sinh ra tâm bất bình, nhưng bạn có từng nghĩ qua rằng tổ tiên của họ có đức hạnh lớn biết bao nhiêu chưa?

Trong cuộc đời hãy nhớ rằng, một người cho đi điều gì thì sẽ nhận được điều ấy:

Thường hay phó xuất, phước báo sẽ càng lúc càng nhiều.

Thường hay cảm ơn, thuận lợi sẽ càng lúc càng nhiều.

Thường hay trợ giúp người, quý nhân sẽ càng lúc càng nhiều.

Thường hay oán trách, phiền não sẽ càng lúc càng nhiều.

Thường hay biết đủ, niềm vui sẽ càng lúc càng nhiều.

Thường hay trốn tránh, thất bại sẽ càng lúc càng nhiều.

Thường hay chia sẻ, bạn bè sẽ càng lúc càng nhiều.

Thường hay nổi giận, bệnh tật sẽ càng lúc càng nhiều.

Thường hay trục lợi, nghèo khổ sẽ càng lúc càng nhiều.

Thường hay bố thí, phú quý sẽ càng lúc càng nhiều.

An Hòa

Xem thêm: