Thành Cát Tư Hãn là một trong những vị Hoàng Đế nổi tiếng nhất trong lịch sử thế giới, ông không chỉ thống nhất được các bộ tộc của Mông Cổ mà còn mở rộng các cuộc chinh phạt khắp nơi từ châu Á sang châu Âu.

Thành Cát Tư Hãn
Chân dung của Thành Cát Tư Hãn. Tranh vẽ trên lụa, lưu trữ tại Bảo tàng Cố cung Quốc lập tại Đài Loan. (Ảnh từ wikipedia.org)

Trong cuộc đời binh nghiệp của mình, Thành Cát Tư Hãn đã chỉ huy 32 chiến dịch lớn với 65 trận đánh, chinh phục được 31 triệu km2 đất đai, nhiều hơn bất cứ nhân vật nào trong lịch sử.

Thành Cát Tư Hãn
Bản đồ thể hiện những cuộc chiến mà đích thân Thành Cát Tư Hãn tham gia. (Ảnh từ wikipedia.org)

Trong những trận đánh của Thành Cát Tư Hãn, trận lớn nhất chính là trận Dã Hồ Lĩnh. Trận đánh này giúp quân Mông Cổ đánh bại quân chủ lực nước Kim (một nước lớn ở phía bắc Trung Quốc, từng đánh bại Bắc Tống). Đây là bước ngoặt quan trọng giúp quân Mông Cổ mở đường tiến vào Nam Tống.

Xuất thân

Thành Cát Tư Hãn có tên là Thiết Mộc Chân, con của Dã Tốc Cai thủ lĩnh tộc người Kiyad. Khi Thiết Mộc Chân lên 9 tuổi thì cha ông bị các người Tatar đầu độc mà chết.

Thành Cát Tư Hãn
Bia kỷ niệm Thành Cát Tư Hãn tại Hohhot (Hô Hòa Hạo Đặc), Nội Mông Cổ, Trung Quốc. (Ảnh từ wikipedia.org)

Không còn chỗ dựa, Thiết Mộc Chân phải lớn lên trong hoàn cảnh khó khăn, bị kẻ thù của cha săn đuổi. Sau đó với sự giúp đỡ của những thủ lĩnh vốn là bạn của cha ông trước kia, Thiết Mộc Chân dần dần khẳng định được vị trí của mình. Năm 1206 ông thống nhất được các bộ tộc của Mông Cổ và tự xưng là Thành Cát Tư Hãn.

Tiến đánh đại Kim

Lúc này Thành Cát Tư Hãn muốn tiến đánh nước Kim, nước Kim vốn là đại quốc thôn tính cả Bắc Tống và quá khứ luôn quấy phá các bộ tộc của Mông Cổ và bắt nộp lễ vật.

Để có lý do tiến đánh nước Kim, Thành Cát Tư Hãn công khai nói rằng Hoàng Đế nước Kim hèn nhát và không xứng đáng ở ngôi thiên tử.

Hoàng Đế nước Kim là Hoàng Nhan Vĩnh Tế vô cùng tức giận sai xử tử sứ giả Mông Cổ. Một năm sau, 9 vạn quân Mông Cổ tiến đánh nước Kim.

Thành Cát Tư Hãn
Lăng của Thành Cát Tư Hãn tại Ordos (Ngạc Nhĩ Đa Tư), Nội Mông Cổ, Trung Quốc. (Ảnh từ wikipedia.org)

Trước đây nước Kim đã xây dựng một tuyến phòng ngự kiên cố dài đến 300 km để ngăn quân Mông Cổ. Nhiều học giả ví đây như là “Vạn Lý Trường Thành của nhà Kim”. Khi quân Mông Cổ tiến sang, quân sư của nước Kim là Độc Cát Tư Trung dẫn 75 vạn quân đến phòng tuyến này ngăn quân Mông Cổ.

Quân Mông cổ dưới sự chỉ huy của Thành Cát Tư Hãn vẫn tiến vào nước Kim. Đến tháng 6/1211 quân Mông Cổ vượt qua phòng tuyến Ô Sa Bảo, Độc Cát Tư Trung bị tử trận. Quân Mông Cổ nghỉ ngơi 1 tháng rồi tiến đến Dã Hồ Lĩnh.

Rút kinh nghiệm thua trận do dàn quân chia nhỏ để giữ các thành, quân nước Kim thay đổi chiến thuật tập trung quân đông lại để đối phó với quân Mông Cổ.

Trận Dã Hồ Lĩnh 

Quân sư mới của nước Kim là Hoàn Nhan Thừa Dụ thống lĩnh quân nước Kim, lệnh cho dân ở Hằng Châu, Xương Châu, Phủ Châu di chuyển về Dã Hồ Lĩnh. Mục tiêu của ông ta là tận dụng địa hình núi non của Dã Hồ Lĩnh để ngăn bước kị binh Mông Cổ.

Quân Kim cũng tập trung 45 vạn quân chủ lực tại Dã Hồ Lĩnh, chia làm 2 cánh, cánh chính gồm 30 vạn quân trực tiếp đối mặt với quân Mông Cổ, cánh thứ 2 gồm 15 vạn quân sẵn sàng tiếp ứng.

Quân Mông Cổ chỉ có 9 vạn quân, so với quân Kim thì ít hơn rất nhiều. Tấn công vào Dã Hồ Lĩnh là trận đánh lớn nhất tính đến thời điểm đó của quân Mông Cổ.

Lúc này viên tướng thiện chiến của Mông Cổ là Mộc Hoa Lê liền hiến kế rằng trước tiên cần dùng quân cảm tử tấn công sâu vào trung quân đối phương, khiến quân Kim rối loạn. Sau đó các cánh quân khác mới chia đường tấn công.

Thành Cát Tư Hãn liền sai Mộc Hoa Lê dẫn đội quân Bát Lỗ Doanh tấn công vào trung quân. Dã Hồ Lĩnh núi non hiểm trở khiến quân Mông Cổ không sao phát huy được sức mạnh kỵ binh, nhiều nơi phải dắt bộ ngựa. Tuy nhiên quân Mông Cổ vẫn tiến đánh thẳng vào khu trại chính của Hoàn Nhan Thừa Dụ, khiến quân Kim hoảng loạn. Lúc này quân Mông Công mới chia các cánh tấn công thẳng vào.

Thành Cát Tư Hãn
Đế quốc Mông Cổ từ năm 1206 đến năm 1294. (Ảnh từ wikipedia.org)

Trước khí thế của quân Mông Cổ, quân Kim đại bại, 15 vạn quân thuộc cánh thứ 2 đến tiếp ứng nhưng trước tình thế quân Kim hoảng loạn thì cánh quân này cũng bỏ chạy.

Quân Kim đại bại, tướng Hoàn Nhan Cửu Cân cùng 30 vạn quân bị tử trận, xác quân Kim trải dài hàng trăm dặm.

Quân Kim tập trung toàn bộ quân chủ lực, cũng như quân tinh nhuệ cho trận đánh này, vì thế khi mất đi đội quân chủ lực, nước Kim không còn đủ sức đương đầu với Mông Cổ. Các trận đánh sau này quân Kim dễ dàng bị đánh bại, nước Kim rơi vào tay Mông Cổ.

Trần Hưng

Xem thêm