Khán giả quen với hình tượng Tế Công trên điện ảnh, được xây dựng là một vị sư ăn mặc rách rưới, thích ăn thịt, uống rượu nhưng giỏi thần thông hay giúp đỡ người khác. Chúng ta thích thú khi chứng kiến một vị tăng điên không đạo mạo, hành động phóng túng, tùy tiện, nhưng lại tài giỏi và chứng đắc được quả vị La Hán, vậy thực hư như thế nào?

Tế Công (1130 – 1207 SCN), tên thật là Lý Tu Duyên, một nhân vật có thật và cũng là nhân vật trong tác phẩm văn học dân gian Trung Quốc. Ông sinh ra trong gia đình khá giả, vào thời kỳ đầu triều đại Nam Tống. Năm 18 tuổi, ông xuất gia tại chùa Linh Ẩn ở thành phố Hàng Châu, với pháp danh Đạo Tế.

Tương truyền Tế Công là Giáng Long La Hán, vì mắc lỗi nên Phật Tổ cho chuyển sinh xuống trần, chịu khổ trả nghiệp, và con đường tu luyện của ông đã để lại một câu chuyện sâu sắc về giác ngộ giáo lý nhà Phật.

Te Cong

Theo đại thừa Phật giáo phổ truyền tại Trung Quốc lúc bấy giờ, sư phải kiêng rượu thịt, nhưng ông lại ăn thịt. Thích Ca Mâu Ni trước khi niết bàn đã yêu cầu đệ tử lấy giới làm thầy, đã phạm giới sao có thể chứng đắc quả vị, vậy mà Tế Công lại có thể hiển lộ thần thông, sau đó đắc quả La Hán?

Thực ra Phật giáo từ thời Thích Ca Mâu Ni giảng ngũ huân tức là 5 loại thực vật có tính cay nồng gồm hành, tỏi, hẹ, kiệu và hưng cừ. Ăn những thứ này sẽ ảnh hưởng tới việc các tăng sư ngồi thiền nhập định, còn lại không có giới cấm ăn tất cả các loại thịt. Do Ấn Độ thời cổ đại, cách đây 2.500 năm vốn còn nguyên thủy sơ khai, ngũ cốc canh tác còn ít ỏi, rất nhiều người phải sống nhờ săn bắn thú rừng nên sư tăng không thể lựa chọn đồ ăn được cúng dường. Khi tu luyện, Tế Công đã đạt đến tầng vô chấp vào sắc vị. Vì khổ nạn bị đuổi khỏi chùa Linh Ẩn, thức ăn không có, ông đành kiếm được gì ăn nấy, vì cần duy trì sắc thân người thường để tu luyện nên ông không chấp vào ăn chay hay mặn. Có thơ chứng về giác ngộ của ông:

Cổ thi Phật Tổ để một phong,
Dạy khuyên tu miệng lẫn tu lòng.
Người nay tu miệng, lòng không sửa,
Bần tăng lòng sửa, miệng thì không.

Có rất nhiều giai thoại về những kỳ tích của Tế Công. Ông được mô tả là một nhà sư ăn mặc rách rưới nhưng luôn vui vẻ, tay trái cầm quạt mo có thể triển hiện phép thần thông, tay phải cầm một bầu rượu, hoặc tràng hạt niệm Phật, hoặc thỉnh thoảng là một bó rơm khô.

Tế Công cướp dâu

Huyền sử kể rằng lúc Tế Công đến Linh Ẩn Tự thì nằm mộng thấy có một tai họa sắp xảy ra cho dân làng. Nguyên là ngọn núi Linh Thứu chỗ Phật Thích Ca thuyết giảng  “sẽ bay từ Ấn Độ về cực lạc, và sẽ nghỉ chân ngay trước Linh Ẩn tự”. Tế Công vội báo ngay cho dân làng để tránh xa. Nhưng dân chúng lúc đó không tin lời huyền hoặc của một ông sư điên khùng.

Tế Công – một vị hòa thượng kỳ lạ thời Tống triều
Tế Công – một vị hòa thượng kỳ lạ thời Tống triều

Sắp đến giờ tai họa đến mà dân chúng vẫn nhởn nhơ, ngay lúc đó còn lo tổ chức đám cưới cho một đôi trai gái. Tế Công bèn bất chấp lễ nghi, nhảy vào lễ cưới, ôm cô dâu chạy như bay. Dân làng không thể để cho một ông sư ăn thịt chó cướp cô dâu của mình bèn đuổi theo thì bỗng rầm một cái, ngọn núi trên trời rớt xuống nằm ngay trước chùa Linh Ẩn. Khi đó dân làng mới biết Tế Công cứu mình. Ngọn núi đó là Phi Lai Phong, Tế Công giải thích cho dân làng đây là ngọn núi thiên từ Tây Trúc bay qua, nghỉ một thời gian sẽ bay tiếp, muốn đỉnh núi ở lại vĩnh viễn với xóm làng thì hãy tạc trên núi đá 500 bức tượng Phật.

Dùng công năng chuyển gỗ từ giếng lên

Một câu chuyện nổi tiếng kể rằng Tế Công đã dùng công năng để kéo gỗ từ dưới giếng. Để xây dựng lại chùa Tịnh Tử ở Hàng Châu cần huy động rất nhiều gỗ, trong khi loại gỗ tốt nhất lại ở tỉnh Tứ Xuyên cách đó 900 dặm. Không ai có cách chuyển gỗ từ xa như thế về để kịp xây chùa.

Tế Công đã nhận nhiệm vụ này bất chấp sự cười nhạo của các vị sư khác. Ông dùng công năng chuyển hết khối gỗ này đến khối khác, qua đường nước mà chuyển xuống giếng, rồi đứng tại sân nhà chùa mà gọi gỗ, từng khúc từng khúc bay lên trên. Người đời sau đã xây một đình tưởng niệm tại đây và đặt tên là “Giếng Thần Mộc”.

Tế Công có thể triển hiện thần thông, giúp đỡ những kẻ khốn cùng, viện trợ người đang hoạn nạn, nhưng lại để bản thân ăn mặc rách rưới và thiếu đói. Lý do tại sao? Theo Phật gia, mỗi người đều có duyên nghiệp phải trả, người tu luyện trong thế gian cũng không thể mắc nợ mà trốn tránh. Khi xưa Phật Thích Ca sau khi giác ngộ dưới cội bồ đề cũng từng phải chịu chửi rủa từ một người đàn bà do nghiệp nợ kiếp trước. Mục Kiền Liên, đại để tử của Thích Ca Mâu Ni, mặc dù thần thông đệ nhất, lên thiên đường, xuống địa ngục trong nháy mắt, nhưng cũng đành đứng yên cho người trần đánh đập vì nghiệp lực từ các đời tích lại là không thể không trả. Biết được nguyên lý này, Tế Công không dùng thần thông để tự giúp mình, chấp nhận bị đuổi khỏi chùa, vân du khắp dân gian, chịu đói chịu rét, hoàn trả hết tội lỗi (nghiệp) rồi mới chứng đắc được thân vàng La Hán. Vì hay hành thiện giúp đời, dân gian yêu thích gọi ông là “Tế Hòa Thượng”.

Ngày nay, muốn được thưởng thức những tác phẩm chân chính mà vẫn còn giữ được sự chân thật cổ xưa, khán giả khó có thể tìm được trong các sản phẩm điện ảnh tại Trung Quốc Đại Lục. Bởi vì sự thất truyền và để thu hút số đông khán giả, người ta đã thổi phồng, phóng đại và mô tả không chính xác con đường tu luyện của Tế Công.

Minh Trí

Xem thêm: