Tôn kính rừng già, biển rộng và trời đất, những người Nhật cổ xưa tin rằng mỗi con vật, cây cối hay đồ đạc đều có linh hồn của riêng mình, vì thế họ tin rằng con người sống giữa một thế giới tâm linh.

Cũng xuất phát từ niềm tin ấy, khi làm các dụng cụ từ gỗ, người Nhật cổ xưa đã cố gắng để giữ nguyên hình dáng và làm nổi bật hoa văn của gỗ. Họ tin rằng, những họa tiết được khắc lên gỗ, vốn xuất phát từ tấm lòng kính ngưỡng trời đất, sẽ có tác dụng trừ tà và xua đuổi ma quỷ.

Nibutani ita: Những tuyệt tác trên gỗ thể hiện lòng kính ngưỡng Thần của người Nhật

Và nói tới các tuyệt tác trên gỗ ấy, không thể không nhắc tới các khay gỗ Nibutani ita. Chúng được làm ở Nibutani, làng Biratori, trấn Saru, tỉnh Hokkaido, bên dòng Saru.

Nibutani ita: Những tuyệt tác trên gỗ thể hiện lòng kính ngưỡng Thần của người Nhật

Với nguồn tài nguyên rừng trù phú, Nibutani mở rộng giao thương với rất nhiều vùng khác của nước Nhật. Từ thời Edo, những chiếc khay gỗ làm tại Nibutani đã được xem như một món quà tặng có giá trị. Truyền thống làm Nibutani ita đã tồn tại qua thời Meiji, Taisho, và Showa, tạo ra một vùng đất với nhiều bậc thầy về chạm khắc.

Những chiếc khay Nibutani được làm từ gỗ cây hồ đào, gỗ liên hương, hoặc gỗ cây bồ đề. Bản gỗ rộng và khô được khắc nổi để tạo thành nhiều mẫu trang trí, với chất gỗ rất đặc biệt.

Nibutani ita: Những tuyệt tác trên gỗ thể hiện lòng kính ngưỡng Thần của người Nhật

Khi khắc Nibutani ita, người thợ phải hiểu rõ tính chất của gỗ, bởi vì khi gỗ khô đi, nó sẽ bị cong và khum về phía vỏ của cây. Mặt cong lên gần tâm cây hơn sẽ được sử dụng để tạo thành mặt trang trí. Khi khắc lên bề mặt này, người thợ phải sử dụng những đục tròn phù hợp với chiều sâu của khay, làm mịn bề mặt bên trong. Họ cũng phải làm tròn phần rìa với một đục phẳng để họa tiết không còn cạnh sắc.

Nibutani ita: Những tuyệt tác trên gỗ thể hiện lòng kính ngưỡng Thần của người Nhật Nibutani ita: Những tuyệt tác trên gỗ thể hiện lòng kính ngưỡng Thần của người Nhật

Các họa tiết của Nabutani ita cũng không có hình dạng cụ thể. Người Nhật cổ tin rằng nếu khắc các vật thể rõ ràng thì nó có thể tạo ra nơi ẩn nấp cho linh hồn xấu. Vì thế, các họa tiết thường chỉ có đường xoắn ốc mềm (moreunoka), dạng gai (aiushinoka), hoặc dạng kim cương (shikunoka). Tuy chỉ giới hạn với ba loại họa tiết như vậy, nhưng những chiếc Nibutani ita lại rất cuốn hút và mỗi tác phẩm lại là cả một sự khác biệt.

Nibutani ita: Những tuyệt tác trên gỗ thể hiện lòng kính ngưỡng Thần của người Nhật Nibutani ita: Những tuyệt tác trên gỗ thể hiện lòng kính ngưỡng Thần của người Nhật Nibutani ita: Những tuyệt tác trên gỗ thể hiện lòng kính ngưỡng Thần của người Nhật Nibutani ita: Những tuyệt tác trên gỗ thể hiện lòng kính ngưỡng Thần của người Nhật Nibutani ita: Những tuyệt tác trên gỗ thể hiện lòng kính ngưỡng Thần của người Nhật Nibutani ita: Những tuyệt tác trên gỗ thể hiện lòng kính ngưỡng Thần của người Nhật Nibutani ita: Những tuyệt tác trên gỗ thể hiện lòng kính ngưỡng Thần của người Nhật

Thời xưa, người Nhật khắc Nibutani ita bằng một con dao đơn, gọi là makiri. Nó là một dụng cụ quan trọng thường được mang theo bên mình. Trong truyền thống cổ xưa, khi một người con trai cầu hôn một người con gái, anh ta phải khắc một chiếc makiri với tất cả tâm hồn của mình, sau đó trao tặng cho cô gái làm quà cưới.

Nibutani ita: Những tuyệt tác trên gỗ thể hiện lòng kính ngưỡng Thần của người Nhật
Cảnh người chồng đang dùng makiri khắc Nabutani ita, bên cạnh anh ta, người vợ đang cõng con.

Nibutani ita: Những tuyệt tác trên gỗ thể hiện lòng kính ngưỡng Thần của người Nhật

Bài viết và hình ảnh tổng hợp từ Google Art & Culture

Hoài Thanh

Xem thêm: