Từ xưa đến nay, “Phú bất quá tam đại” (giàu không quá ba đời) tựa như một “lời nguyền” mà rất nhiều gia tộc giàu có không vượt qua. Tuy nhiên trong lịch sử vẫn có những gia tộc trải qua nhiều đời vẫn giàu có thịnh vượng. Vậy vì sao lại có câu “phú bất quá tam đại”, vì sao giàu có là không được lâu dài?

Con người cùng với vạn sự vạn vật trong vũ trụ, bất luận là to lớn đến mức nào hay nhỏ bé đến đâu đều không nằm ngoài quy luật “sinh, lão, bệnh, tử” và “thành, trụ, hoại, diệt”. Thuật phong thủy cho rằng bần tiện hay phú quý của một người là do phong thủy cát hung mà ra.

Nhưng Mệnh lý học lại cho rằng, mệnh của một người là được an bài sẵn nhưng có thể thay đổi được thuận theo đức và nghiệp của người ấy. Vì vậy, trong lịch sử vẫn có những gia tộc hưng thịnh nhiều đời, nhưng có những gia tộc rất giàu có nhưng càng ngày càng suy tàn và cuối cùng đi đến bần hàn. Đó là vì sao?

Vào thời nhà Hán có một vị quan lớn. Quan lớn vào thời ấy đều là thuộc giai tầng quý tộc hoặc là Hoàng thân quốc thích chứ người bình dân là không có tư cách. Họ từ nhỏ đã được phong đất, có sản nghiệp lớn, nắm rõ tri thức, tu thân trị quốc bình thiên hạ.

Ở thời nhà Hán, đại đa số người thuộc hàng quý tộc, quan lại, dù ít hay nhiều cũng hiểu biết về học thuyết âm dương, hiểu biết vận mệnh. Vị quan này có gia sản lớn, con cháu đông đúc sum vầy nhưng lại thường mang vẻ u sầu trong lòng. Ông thường xuyên thở dài, lộ rõ vẻ lo lắng ra mặt.

Một lần, ông ngẫu nhiên gặp một lão nông. Ông lão nông dân này biết rõ gia cảnh của vị quan lớn kia nên hỏi: “Ngài đã giàu có như thế, tiền của mấy đời con cháu cũng tiêu không hết, sao ngài còn phải thở dài?”

Vị quan lớn này nói: “Ông nhìn hai đời sau trong nhà tôi mà xem, đời sau lại không bằng đời trước, thực sự là giàu không thể quá ba đời. Chỉ e khi cháu trai bằng tuổi của tôi thì sẽ tiêu hết gia sản, nói không chừng còn có họa sát sinh.”

con người
(Hình minh họa: Qua chuanme)

Ông lão nông dân không hiểu, vị quan lớn lại giải thích: “Tôi quan sát và đoán biết được, thế hệ sau trong gia tộc nhà tôi, từ nhỏ chúng đã được hậu đãi nên từ nhỏ chúng cũng đã tùy tiện làm điều xằng bậy, dưỡng thành thói quen hưởng thụ. Hai đời sau này việc gì cũng không làm, chúng cảm thấy hết thảy những gì chúng đang hưởng đều là những thứ nên được. Loại nhận thức ấy, sớm hay muộn cũng dẫn đến vong bại thôi.”

Nói xong, vị quan lớn lại chỉ vào ông lão nông dân còn đang trơ mắt nhìn, nói: “Ông đã sống đến tuổi này, trên mặt xuất hiện nhiều nếp nhăn vàng, nên chắc chắn cả đời đã làm không ít việc thiện. Vô luận là ông hiện tại khổ bao nhiêu thì sau này con cháu đều được hưởng âm đức của ông mà giàu sang bấy nhiêu.”

Câu chuyện xưa nói cho chúng ta một đạo lý rằng, giàu và nghèo là có sự biến hóa, có sự hoán chuyển lẫn nhau. Nếu một người tích lũy nhiều hơn, cần kiệm hơn thì tự nhiên sẽ có phú quý và được hưởng thụ. Còn một người chỉ lo hưởng thụ nhiều hơn, thì tự nhiên cũng sẽ khốn cùng, rách rưới, suy vong.

Người xưa nói:“Vương hầu tương tương, trữ hữu chủng hồ”, có ý khuyên răn mọi người rằng, là Vương Hầu cũng vậy đều không phải trời sinh đã có địa vị cao quý, là người bình thường nhưng biết cố gắng, làm nhiều việc thiện, tích được đại đức thì cũng có thể thay đổi được vận mệnh. Ngược lại, người mà trời sinh đã giàu có sung túc nhưng nếu chỉ biết phóng túng bản thân, ham chơi vô độ, khi hưởng hết phúc rồi thì cũng trở nên nghèo khổ, bần hàn. Đó cũng là quy luật “phúc hết thì họa đến”.

An Hòa (dịch và t/h)

Xem thêm: