Taxi Renault 4CV là một trong những phương tiện giao thông độc đáo của thành phố Sài Gòn qua những thập niên 1950, 1960 và 1970 cho đến khi bị chấm dứt trong thời bao cấp. Dòng xe này đã để lại dấu ấn quan trọng trong nét sinh hoạt của dân cư Sài Gòn cùng hình ảnh khó phai nhoà trong trí nhớ của những du khách đã từng đặt chân đến Hòn ngọc Viễn Đông thời điểm ấy.

Lịch sử taxi Renault 4CV của Sài Gòn xưa

Ngày 26-6-1940, công ty Renault được đặt dưới sự kiểm soát và điều khiển của Đức Quốc Xã khi Pháp bị chiếm đóng bởi Hitler. Mọi kế hoạch sản xuất và phát triển xe ô-tô đều bị ngừng lại. Một nhóm nhỏ những kỹ sư làm việc ở Renault bất chấp sự cấm đoán của Đức Quốc Xã, tụ họp với nhau để cùng làm việc trên một mô hình xe ô-tô mới, một kiểu xe phổ thông dành cho đại chúng tựa như chiếc Volkswagen Type 1 (hay còn gọi là Bug hoặc Beettle hoặc Coccinelle) đã được chế tạo từ năm 1938 ở Đức Quốc. Họ có hai mục tiêu cần phải đạt được: thứ nhất là giá thành xe phải hạ để hợp với mức lương của dân chúng, thứ hai là xe ít ăn xăng giúp tiết kiệm ngân quỹ gia đình. Đó chính là nguồn gốc ra đời của xe Renault 4CV.

Sau khi Pháp dành lại đất nước năm 1944 và đánh đuổi quân đội Đức Quốc Xã, công ty Renault không chậm trễ trong việc khởi động lại nhà máy. Tháng 3-1945, ông Pierre Lefaucheux thế chỗ ông Louis Renault để lãnh đạo toàn bộ Công ty Quốc Doanh Renault. Vị Tổng Giám Đốc mới này hân hoan cổ vũ cho kế hoạch xây dựng Renault 4CV, một chiếc xe dân dụng rẻ tiền và tiết kiệm về kinh tế. Ông còn khuyến khích những chi tiết cải tiến để hoàn thiện kiểu xe này trước khi đưa vào quy trình sản xuất.

Những chiếc xe Renault 4CV rời nhà máy trong năm 1947 với một giàn đồng, một động cơ, một mầu sơn duy nhất. Thời hậu chiến vừa bắt đầu, nước Pháp không cần đến những phô trương, công việc trước mắt là đáp ứng nhu cầu đi lại của dân chúng. Sau này, Renault 4CV được thiết kế với nhiều biến tấu khác nhau. Được sản xuất tổng cộng trên 1 triệu chiếc, Renault 4CV đã được bán tại Hoa Kỳ và cho sản xuất tại Nhật Bản.

Lịch sử taxi Renault 4CV của Sài Gòn xưa

Chiếc Renault 4CV còn thành công với kỷ lục khuyến mãi tại Pháp Quốc. Xe thứ 500.000 rời dây chuyền sản xuất vào tháng 4-1954. Sáu năm sau đó, dây chuyền ngưng sản xuất xe Renault 4CV với tổng cộng 1.105.547 xe xuất xưởng, một kỷ lục về công nghệ xe ô-tô Pháp vào thời điểm ấy.

Bên cạnh đó, vừa mới ra mắt công chúng, Renault 4CV đã trở thành một xe đua độ đáng nể. Ngày 19-9-1948, xe 4CV đã đoạt giải đầu tiên trong cuộc đua vùng núi Ventoux tại Pháp. Việc này gây sự chú ý đến những vị lãnh đạo nhà máy, đưa đến việc sản xuất kiểu xe thể thao Renault 1063. Chiếc xe đã liên tiếp đoạt nhiều giải thưởng từ năm 1951 đến 1954: Rallye de Monte-Carlo, Rallye des Tulipes, Coupe des Alpes, Tour de France và ngay cả trong vòng đua 24 giờ ở Mans. Kiểu xe này rất dễ cải tiến nên được những người thợ cơ khí giàn đồng thủ công ưa thích.

Có rất nhiều phiên bản xe Renault 4CV (khoảng gần 40) thay đổi theo thời gian, tuy nhiên được xếp thành 7 phiên bản chính.

Các xe Renault 4CV được nhập cảng vào Việt Nam vào cuối thập niên 1940 là phiên bản 4CV Affaires. Phiên bản này được Renault đề xuất trong tháng 10-1951, là một phiên bản ít tốn kém và chắc chắn. Mô hình này vẫn có những đặc điểm tương tự như chiếc xe đời trước, chỉ thiếu hụt vài thiết bị cơ bản và vài chi tiết xe không được mạ kền. Cuối năm 1954, 4CV Affaires nhận được thêm một đèn hậu thứ hai.

Lịch sử taxi Renault 4CV của Sài Gòn xưa

Tại Việt Nam, Renault 4CV được cải biến thành xe taxi do nhu cầu vận chuyển đặc biệt của thành phố Sài Gòn, nơi điểm nối của các nước Đông Nam Á về hướng đông đến Hong Kong, Tokyo, Seoul trước khi với tay đến Châu Mỹ hoặc hướng tây đến Phnom Penh, Bangkok… Ngoài ra, giá thành của Renault 4CV, dễ bảo tri,̀ đáp ứng nhu cầu vận chuyển cho khách vùng Sài Gòn, Chợ Lớn, Gia Định.

Đến cuối năm 1968, đô thành Sài Gòn – Gia Định có 7.400 taxi, 2.440 xích lô máy.

Sau Renault 4CV, một số lớn xe dòng Renault Dauphine cùng các dòng xe Nhật khác được nhập cảng vào Việt Nam Cộng Hòa qua chương trình hữu sản hoá 1968 làm taxi. Theo đó, năm 1966 – 1967, chính phủ Sài Gòn đã tiến hành một chương trình mang tên “Hữu sản hoá” nhằm cung cấp phương tiện hành nghề chuyên chở công cộng cho những ai cần việc làm và cũng để cải thiện đời sống giới thợ thuyền, phát triển hạ tầng cơ sở vận tải.

Đợt hữu sản hóa đầu tiên mang tên “Tự chủ” được thực hiện bằng cách cho giới lao động đang cầm lái thuê mượn tiền, và cho trả góp, để mua loại xe mà họ đang sử dụng để kiếm sống (giá rất rẻ). Những chiếc xe hơi sản xuất tại Nhật như Datsun, Mazda, v.v. cũng được trao cho những tài xế taxi.

Với những chiếc taxi trong đợt này, ngoài màu sơn truyền thống lúc đó là “vàng mui, và xanh dương thân”, xe còn được in thêm hàng chữ “Hữu sản hóa, đợt Tự chủ” lên hai bên hông xe. Những chiếc taxi “mới” này đã hòa vào với các giòng xe khác để làm thành một thí dụ khá sinh động cho hình ảnh Hòn ngọc Viễn Đông.

Sau 1975 khi Sài Gòn “được” giải phóng, xe 4CV taxi đã biến mất trên đường phố vì chính sách “cải tạo công thương nghiệp” cùng “bài trừ tư sản mại bản” hời bao cấp, đưa đến kết quả những nhà máy ngưng hoạt động vì thiếu nguyên liệu, những cỗ máy sản xuất hàng tiêu dùng nằm rỉ sét dưới nắng mưa và những chiếc taxi Renault 4CV cũng cùng chung số phận.

Hoàng Kim Việt
Đăng lại có chỉnh sửa từ Blog hoangkimviet.blogspot.com

Xem thêm: