Còn dương dương tự đắc, đích thị là hôn quân. 

Khi những thảm họa dồn dập ập xuống, như lụt lội, vỡ đê, đất lở nơi này, hạn hán nơi kia, dân tình sầu oán… trước, khi nhìn thấy các thảm họa như vậy, nhà vua họp với quần thần để kiểm điểm, tự xét mình. Như vua Lý Nhân Tông, đời vua thứ ba của Nhà Lý (theo “Việt sử thông giám cương mục”, NXB Văn Sử Địa, Hà Nội, tập X).

Vua Lý Nhân Tông ra chiếu răn mình.

Vua Lý Nhân Tông đã hạ chiếu xét mình, có một số câu như:

“Có lẽ vì trẫm không hết sức thành thực để cảm cách lòng trời, không tròn đạo hiếu để kính thờ tông miếu? Lại không biết sử dụng người hiền năng, còn những người mình dùng đều là hạng người mờ tối, nhỏ nhen mà nên nỗi chăng?

Hay là nạn hối lộ thịnh hành và việc nữ sắc quá nhiều chăng?

Hay là không cẩn thận tiết độ trong việc tiêu dùng, làm hao hại tiền tài của dân chăng ?

Tướng soái và bầy tôi chưa biết yêu thương quân dân, làm nhiều việc xà xẻo bóc lột chăng?

Các chức thú lệnh chỉ chăm bề xâm phạm, đục khoét của dân mà đến nỗi thế chăng?

Hay là quan coi hình ngục không công bằng, chỉ tham lam khắc nghiệt, khiến cho oán khí bốc xông lên trên đến nỗi thế chăng?

Những nhà quyền quý cậy thế ra oai, làm cho người dân phải chịu oan uổng chăng?

Chằm đã khô cạn không có cá, thế mà ngạch thuế vẫn chưa giảm bớt, dân còn phải nộp thuế khống chăng?

Những lỗi lầm dồn dập chứa chất ấy làm thương tổn đến khí hòa của trời đất. Vậy nay nếu không kê cứu lời xưa dạy bảo sửa lỗi và tìm hết đường lối xét mình, thì làm thế nào để trên có thể xoay lại lòng trời, dưới có thể cứu chữa đau khổ cho dân được?”

Vua sáng (“minh quân”) thì chịu nghe những lời trực ngôn.

Vua tối (“hôn quân”) thì chỉ ưng nghe những lời nịnh hót.

Vậy nên, hễ thấy giới quan lại toàn người trực ngôn, ắt biết nơi triều đình đó có minh quân.

Ngược lại, hễ thấy quan quyền toàn phường nịnh nọt, ắt biết triều đình đang có hôn quân cai trị! Bởi chỉ có hôn quân mới thèm khát những lời tâng bốc để dương dương tự đắc, mới đua nhau ca ngợi quốc gia (do được… ơn mưa móc của hôn quân).

Theo Facebook Nguyễn Văn Chương Mt

Xem thêm: