Giữ lời hứa, giữ sự chân thành và tin tưởng trong hôn nhân có quan trọng không? Cổ nhân vì sao không dễ dàng chia tay, không dễ dàng phản bội, không dùng điều kiện khách quan để thay lòng đổi dạ? Đó là bởi vì họ xem trọng lời hứa, xem trọng hôn ước. 

vợ chồng
(Hình minh họa: Qua jiemian.com)

Thời Bắc Tống có một Nho sinh, tên là Lưu Đình Thức, tên tự là Đức Chi, là người Tề Châu. Sau khi thi đậu tiến sĩ, Lưu Đình Thức được phái đến Mật Châu làm thông phán quan, đúng vào thời gian đại văn hào Tô Đông Pha làm quan thứ sử ở vùng này. Tô Đông Pha rất quý trọng nhân phẩm của Lưu Đình Thức.

Trước đây, khi Lưu Đình Thức còn chưa thi đậu tiến sĩ, từng đính hôn với một cô gái ở quê nhà, chỉ là chưa đưa sính lễ thành thân.

Sau khi Lưu Đình Thức thi đậu tiến sĩ và làm quan, được những người nổi tiếng như Tô Đông Pha mến mộ thì tiền đồ được xem là tươi sáng vô cùng. Nhưng lúc này, cô gái kia ở quê nhà lại lâm trọng bệnh, dẫn đến hai mắt bị mù. Cha mẹ cô gái là nông dân, chỉ làm ruộng, gia cảnh bần hàn, vì thế không còn dám nhắc đến chuyện hôn nhân với nhà họ Lưu nữa.

Trong số bạn bè của Lưu Đình Thức, có người khuyên anh ta rằng: “Cô gái kia đã bị mù lòa hai mắt, vì chính tiền đồ và hạnh phúc tương lai của mình, anh thì hãy lấy người khác đi! Nếu như nhất định phải giữ hôn ước với nhà họ thì lấy em gái của cô ấy cũng tốt hơn.”

Lưu Đình Thức trả lời: “Năm đó, ta đính ước với cô ấy là đã hứa giao tình cảm chân thành cho cô ấy rồi. Nay tuy cô ấy bị mù nhưng tấm lòng của cô ấy vẫn tốt. Giờ nếu ta làm trái lại với tâm nguyện trước đây, nghĩa là cái tâm của ta đã bị biến thành xấu xa. Hơn nữa, ai rồi cũng đến tuổi già, khi vợ già hương sắc tàn phai, chúng ta cũng không thể nào bỏ đi lấy cô gái trẻ đẹp được đúng không? Con người cần biết giữ thành tín, không được thay lòng đổi dạ.”

Về sau, hai người họ đã kết hôn như lời hẹn ước. Sau khi kết hôn, Lưu Đình Thức luôn hết lòng chăm sóc người vợ mù lòa của mình. Hai vợ chồng họ sống hòa thuận vui vẻ, tình cảm đằm thắm, sinh hạ và cùng nhau nuôi dưỡng mấy người con.

Sau khi Tô Đông Pha biết sự việc này, trong lòng vô cùng cảm phục Lưu Đình Thức. Ông nói: “Lưu Đình Thức thật là người có tình cảm chân thành, cao thượng!”

Vì sao Lưu Đình Thức có thể làm được như thế? Thực ra, đó chính là bởi vì quan điểm về hôn nhân của người thời xưa khác xa với quan điểm hôn nhân của người hiện đại ngày nay.

vợ chồng
(Hình minh họa: Qua kknews.cc )

Trong “Kinh Thi” có câu nổi tiếng: “Chấp tử chi thủ, dữ tử giai lão”, ý nghĩa là “cùng nắm tay nhau cho tới bạc đầu”. Câu nói này vẫn luôn được nhiều bạn trẻ yêu thích và nhắc đến, đặc biệt là trong lễ kết hôn, tình cảm còn ngọt ngào, đều có nguyện vọng tốt đẹp như thế. Nhưng thường mọi người chỉ tiếp thu ý tứ ngọt ngào lãng mạn của câu chữ, ít người lĩnh hội được hàm ý sâu sắc đằng sau câu nói ấy: cầm tay nhau, cùng nhau từ từ đi tới những năm tháng cuối đời.

Đây chính là một hành trình của cả cuộc đời! 20 năm, 30 năm, 50 năm, 60 năm, trong những tháng năm dài đằng đẵng ấy hai người sẽ cùng nhau trải qua như thế nào? Vinh hoa, phú quý, nghèo khổ, loạn lạc, ly biệt?… Liệu có thể cầm mãi tay nhau trong bất cứ hoàn cảnh nào hay không?

Thực ra, trước câu thơ này còn có một câu: “Tử sinh khế khoát, dữ tử thành thuyết”, có ý là dù sống chết hay chia xa, xin cùng phát lời thệ nguyện. “Khế” ở đây là “khế” trong “khế ước”, “khoát” là khoát trong “khoát biệt” (chia xa). “Thành thuyết” ở đây chính là “ký kết”. Như vậy ý nghĩa của toàn câu được hiểu là:

“Chúng ta cùng nhau ký kết một khế ước, chỉ khi nào trong hai người chúng ta có một người không còn sống nữa, mới có thể chia tách hai ta mà thôi.” Như thế, hôn ước thực sự là có sức nặng vô cùng lớn! Đó chính là sự phó thác cả cuộc đời, chấp thuận, hứa hẹn cả cuộc đời và có trách nhiệm trong suốt cả cuộc đời.

vợ chồng
(Hình minh họa: Qua pinterest.com)

Trong xã hội phương Tây, người ta cũng rất xem trọng hôn nhân. Trong lễ cưới nơi giáo đường cũng thề nguyện trước Chúa: Tuân theo sự sắp đặt của Chúa, bất luận là ở hoàn cảnh nào cũng đều quan tâm yêu thương nhau, chung thủy bên nhau không chia lìa. Hôn nhân được xem là chuyện vô cùng thiêng liêng và trang nghiêm.

Vì thế mà từ xưa đến nay, vô luận là người dân tộc nào đều xem thệ ước là điều kiện tiên quyết của hôn nhân. Nó bảo đảm tính hợp pháp của hôn nhân và ràng buộc giữa hai người với nhau. Ở phương Tây có Chúa làm chứng, còn ở phương Đông có Trời Đất làm chứng.

Ngày nay, chúng ta vẫn tiếp tục bàn về hôn nhân, như chung thân đại sự…, đại khái đều xuất phát từ quan niệm về hôn nhân như trên. Do quan niệm về hôn nhân như thế, Lưu Đình Thức trong câu chuyện trên mới một lòng tuân theo hôn ước, không lấy hoàn cảnh khách quan để thay lòng đổi dạ, hủy bỏ hôn ước xưa.

Có lẽ người hiện đại thật khó hiểu về cách làm của Lưu Đình Thức, thậm chí có người sẽ cảm thấy anh ta đúng là ngu ngốc. Đó là bởi vì người hiện đại không xem trọng hôn ước, có hay không có hôn ước cũng không sao. Không có hôn ước thì hai người vẫn yêu nhau và chung sống cùng nhau, có hôn ước nhưng hai người không yêu nhau thì chia tay. Không ai nợ ai, không cần suy nghĩ về cảm nhận của đối phương, càng không nói đến chuyện con cái, tình cảm khi về già.

Một người không giữ chữ tín với người khác thì người khác cũng sẽ không giữ chữ tín với họ. Một người không biết tôn trọng người khác thì người khác cũng sẽ không tôn trọng họ. Một người chỉ biết đến cảm giác, nhu cầu, sở thích, lợi ích cá nhân làm đầu thì người khác không thể lúc nào cũng đều sẵn lòng thuận theo họ được.

Chúng ta hãy cùng suy ngẫm một chút, liệu rằng người có tấm lòng nhỏ nhen, ích kỷ có thể tìm được một người bạn đời có tấm chân tình hay không? Cái gọi là “chung sống tự do không cần hôn ước” liệu có thể vững bền mãi mãi và đáng tin cậy được chăng? Suy cho cùng, kẻ ngốc thật sự là cổ nhân giữ lời hứa hay chính là những người hiện đại có suy nghĩ hời hợt ngày nay?

An Hòa (biên dịch)

Xem thêm: