Trong văn hóa truyền thống, chữ “Hiếu” đóng một vai trò vô cùng quan trọng. Trung hiếu lễ tiết luôn được xem là cái gốc làm người. Thậm chí trong “Hiếu kinh”, một luận thuyết kinh điển của Nho gia, thì “Hiếu” đã được nâng lên thành Thiên lý.

Với loạt bài “Hiếu thảo là cái gốc làm người”, Trí Thức VN muốn gửi tới bạn đọc những quan niệm của người xưa về chữ “Hiếu”, và cái nhìn về chữ “Hiếu” trong cuộc sống hiện đại thời nay. Kỳ này, xin gửi tới độc giả chuyện hiếu thuận của Đổng Vĩnh.

Hiếu thảo là cái gốc làm người – Kỳ 6: Bán thân chôn cha
Đổng Vĩnh và người con gái giúp chàng dệt lụa trả nợ. (Tranh sưu tầm)

Đổng Vĩnh là người đời Hán, nhà tuy nghèo nhưng chàng rất hiếu thảo. Khi cha chết, trong nhà không còn tiền để lo việc ma chay cho cha, nên Đổng Vĩnh phải đi đến làng khác quỳ trên đường, đeo một cái bảng bày tỏ ý bán thân để lấy tiền lo cho tang lễ.

Hiếu thảo là cái gốc làm người – Kỳ 6: Bán thân chôn cha
“Bán thân chôn cha”. (Tranh sưu tầm)

Một người giàu có thấy vậy bèn cho Đổng Vĩnh mượn tiền, nhưng ông ta yêu cầu Đổng Vĩnh phải hứa sẽ dệt trả công 300 tấm lụa, mà số tiền công dệt lụa ấy phải trội hơn gấp mấy lần tiền vay.

Vay được tiền, Đổng Vĩnh về lo việc tang cha xong xuôi, rồi lại thu xếp đến nhà chủ nợ để dệt trả công. Dọc đường, chàng bỗng gặp một người con gái đứng dưới bóng cây Hòe. Nàng ngỏ lời muốn kết duyên vợ chồng với Đổng Vĩnh, và hẹn cùng nhau dệt xong 300 tấm lụa thì sẽ thành hôn.

Hiếu thảo là cái gốc làm người – Kỳ 6: Bán thân chôn cha
Đổng Vĩnh gặp người con gái. (Tranh sưu tầm)

Xem thêmHiếu thảo là cái gốc làm người – Kỳ 4: “Mẹ ở lại chỉ mình con chịu lạnh, mẹ đi rồi cả ba đứa rét sương”

Thế rồi hai người cùng nhau đến nhà chủ nợ, ngày đêm dệt lụa trả nợ. Do người con gái có kinh nghiệm dệt lụa, nên lụa nàng dệt ra rất đẹp mà lại nhanh.

Hiếu thảo là cái gốc làm người – Kỳ 6: Bán thân chôn cha
Hai người ngày đêm dệt lụa trả nợ. (Tranh sưu tầm)

Nhờ sự giúp sức của người con gái, Đổng Vĩnh đã dệt xong 300 tấm lụa chỉ trong vòng một tháng. Công việc xong xuôi, hai người cùng trở về nhà. Khi về đến gốc Hòe nọ, người con gái chợt từ giã Đổng Vĩnh rồi đột nhiên nàng đằng vân bay mất.

Hiếu thảo là cái gốc làm người – Kỳ 6: Bán thân chôn cha
Người con gái đột nhiên từ biệt rồi đằng vân bay mất. (Tranh sưu tầm)

Người ta truyền rằng tấm lòng hiếu thảo của Đỗng Vĩnh đã cảm động Trời xanh, nên Thiên đình mới sai một tiên nữ tới giúp chàng. Đây chính là tích Đổng Vĩnh “mại thân táng phụ” (bán thân chôn cha).

Người đời sau có thơ rằng:

Vay tiền để chôn cất cha già,
Giữa đường liền gặp nàng tiên,
Dệt lụa trả công chủ nợ,
Lòng hiếu cảm động đến Trời.

Lý Văn Phức có thơ về Đổng Vĩnh như sau:

Ðời Hậu Hán có người Ðổng Vĩnh,
Nhà rất nghèo mà tính rất thành,
Thấu chăng, chẳng thấu trời xanh,
Phụ tang để đó, nhân tình còn chi.

Liều thân thể làm thuê công việc,
Miễn cầu cho thể phách được yên.
Nực cười thay nhẽ đồng tiền,
Ðem thân hiếu tử, băng miền phú gia.

Bỗng gặp kẻ đàn bà đâu đó,
Xin kết làm phu phụ cùng đi.
Lụa, ba trăm tấm dệt thuê,
Trả xong nợ ấy mới về cùng nhau.

Tới chốn gặp bỗng đâu thoắt biến,
Là tiên cô, Trời khiến giúp công.
Mới hay Trời vốn ở lòng,
Há rằng cao thẳm, nghìn trùng mà xa.

Trong cuộc sống ngày nay, mặc dù việc tổ chức tang lễ cho cha mẹ vẫn rất được xem trọng, nhưng người ta dường như đã quá chú tâm vào nghi thức mà quên đi hàm nghĩa thật sự của chữ Hiếu. Những chuyện làm đám ma ầm ĩ, bật nhạc “khóc hộ” suốt ngày đêm, hay ném bát hương và bàn thờ xuống sông Hồng để người đã khuất được mát mẻ đã cho thấy một quan niệm lệch lạc của người hiện đại. Rốt cục, chữ Hiếu đâu phải là những thứ hình thức bề ngoài đó, mà chính là lòng kính yêu cha mẹ từ tận trong tâm khảm.

Quang Minh

Xem thêm: