Mối quan hệ trung tâm nhất, có tác dụng chính yếu nhất trong xã hội là quan hệ vợ chồng. Bởi vì từ mối quan hệ vợ chồng mà làm nảy sinh ra các mối quan hệ khác như cha con, anh em… trong gia đình và xã hội.

nam tôn nữ ti
(Hình minh họa: Qua pinterest)

Bề trên của vợ chồng là cha mẹ. Cha mẹ được xem là những người bạn đồng hành với chúng ta nửa đời trước, cho nên chúng ta phải hiếu kính với cha mẹ đôi bên, khiến cho người bề trên luôn an tâm, thoải mái. Bên dưới của vợ chồng là con cái. Con cái được xem là những người bạn đồng hành với chúng ta ở nửa đời sau, cho nên chúng ta phải yêu thương, dạy bảo con cái thật tốt. Mối quan hệ vợ chồng là từ tình yêu thương mà hình thành nên, là cả đời làm bạn. Để vợ chồng song hành cùng nhau, mỗi người cần phải hoàn thành tốt bổn phận của bản thân mình.

Thời cổ đại, chồng có đạo của người chồng, vợ có đạo của người vợ.

Thế nào là người chồng tốt?

Người đàn ông thời xưa nắm vai trò là người chủ gia đình, phải có trách nhiệm xây dựng một gia đình đầm ấm, hài hòa, phải có khả năng dẫn dắt vợ đi theo con đường chính đạo, hiếu kính với người bề trên.

Người đàn ông được phân làm ba kiểu: Nhược phu, bạo phu và trượng phu. Trong đó, nhược phu là người chồng nhu nhược, khúm núm, nói mà không làm, không có khả năng gánh vác trách nhiệm, để vợ là người dẫn dắt, nghe sự chỉ đạo từ người phụ nữ. Bạo phu là người chồng không biết lẽ phải, động một chút là phát hỏa, người khác nói cũng không nghe khiến cho mọi người trong nhà đều sợ hãi. Người chồng trượng phu là người dũng cảm gánh vác trách nhiệm, dùng lý để thu phục lòng người, dựa vào đức và tài để đối nhân xử thế. Cổ nhân cho rằng người đàn ông trượng phu mới xứng làm người chồng tốt. Bởi vậy mà người xưa đều chú trọng việc nuôi dạy con trai trở thành đại trượng phu.

Đại trượng phu thì nói lời phải giữ lời, nói một là một, nói hai là hai, nói được làm được, làm không được sẽ không nói, làm việc có đầu có cuối. Người đàn ông mà mạnh miệng nói lời khoa trương, nói suông thì sẽ không có tôn nghiêm.

Nam nhân phải lấy cương chính (cương trực, ngay thẳng) làm bổn phận. “Cương” là bất động, là không dễ dàng tức giận. “Chính” là hợp lẽ phải. Người đàn ông tốt phải có thể thủ vững tam cương, bao gồm: “tính cương” mới không nóng nảy, “tâm cương” mới không có tư dục, “thân cương” mới không quá ham mê. Người như vậy mới có thể trở thành tấm gương tốt, khiến gia phong được giữ gìn lâu dài.

Người đàn ông là trụ cột gia đình, nếu có thể hiểu rõ đạo lý, có chí khí, có gan gánh vác trách nhiệm, dẫn dắt được vợ con mà không bỏ mặc gia đình thì gia đình mới thuận hòa. Nếu trong gia đình, người chồng không hoàn thành tốt vai trò vị trí của mình thì trong nhà khó khăn mọi bề.

Thế nào là người vợ tốt?

Nữ nhân thời xưa là người mẹ trong gia đình, phải sáng tỏ trọng trách, trên kính dưới hòa. Người vợ tốt phải dùng lòng biết ơn mà hiếu kính cha mẹ, kính trọng chồng, phụ giúp chồng trở thành người có đức, yêu thương con cái.

Người phụ nữ cũng được chia thành ba kiểu: Hãn phụ, nhược phụ và tức phụ. Người vợ mà vừa hung bạo, quản người chồng, “chèn ép” người chồng, lời nói tựa như “tiếng sét đánh”, “một tay che trời” được gọi là “hãn phụ” tức là người phụ nữ đanh đá, chua ngoa. Một người phụ nữ như thế này sẽ khiến gia đình “âm thịnh dương suy”, “người chồng chưa già đã yếu”. Người vợ mà không làm việc gì, việc gì cũng ỷ lại vào người chồng, ỷ lại vào cha mẹ được gọi là “nhược phụ” (người phụ nữ yếu kém). Người vợ như thế, “hết ăn lại nằm”, “oán trời trách đất”, quét sạch may mắn của gia đình.

Bởi vậy, phụ nữ phải lấy nhu hòa làm bổn phận. “Nhu” tức là tính phải như nước, “hòa” chính là sự hòa hợp theo đạo lý. Người vợ như vậy sẽ là nhân duyên của gia đình, giúp gia đình an ổn, may mắn. Người phụ nữ nhu hòa sẽ biết thích ứng với mọi hoàn cảnh, cân bằng phúc khí gia đình. Trong gia đình, người vợ không nhu thì gia tài sẽ không vượng. Nếu trong nhà, người vợ lười biếng, thường hay oán trời trách đất, than vãn sẽ khiến khí suy.

Vợ chồng sinh sống với nhau phải phù hợp đạo, đạo vợ chồng cũng chính là đạo âm dương. Chồng trượng nghĩa, vợ nhu thuận thì âm dương trong gia đình sẽ thuận, chẳng những không sinh bệnh, không yểu vong mà còn hưng thịnh.

An Hòa

Xem thêm: