Lật lại lịch sử cổ xưa có thể thấy, những cá nhân hay minh quân nào kính trọng trời đất, thánh hiền, biết thuận theo mệnh Trời, ham học sách thánh hiền, dùng đạo đức trị vì thì chắc chắn có thể thu được nhiều lợi ích. Gia đình của cá nhân ấy cũng bình an và dân chúng của vị vua ấy cũng nhờ đó mà được hưởng cuộc sống mưa thuận gió hòa, sung túc an vui. Trái lại, những cá nhân hay hôn quân nào dựa và bạo lực để cai trị thì bản thân người ấy, gia đình người ấy gặp họa, vương triều của vị Vua ấy chết yểu, dân chúng sống lầm than.

Trong cuốn cổ thư “Sử ký” có ghi rằng: “Thị đức giả xương, thị lực giả vong”, nghĩa là người dựa vào đạo đức tốt lành nhất định sẽ được hưng thịnh, kẻ dựa vào bạo lực nhất định sẽ bị diệt vong. Trong “Tả truyện” cũng ghi: “Đức, quốc gia chi cơ dã”, Đức là nền tảng của đất nước. Từ thời cổ đại đến nay, từ cá nhân hay các ngành nghề trong xã hội đều giảng phải coi trọng đạo đức. Người tinh thông võ thuật nhất định phải coi trọng võ đức. Người hành y tế thế giảng phải có y đức. Người làm ăn buôn bán cũng giảng phải có đạo đức kinh doanh. Người dạy học phải có đạo đức của người thầy. Đạo đức là nền tảng để một quốc gia hưng thịnh, phồn vinh, cũng là quy phạm căn bản làm người.

Trong “Lễ Ký” viết: “Nhân chi tình, tâm phục vu đức, bất phục vu lực”, nghĩa là: Con người tâm phục bởi đức, không phục bởi lực. Các bậc hiền nhân, người có đạo đức cao thượng trong lịch sử đều khinh bỉ bạo lực.

Trong “Đạo Đức Kinh”, Lão Tử cũng viết: “Binh giả, bất tường chi khí, phi quân tử chi khí, thánh nhân bất đắc dĩ nhi dụng chi. Điềm đạm vi thượng. Thắng nhi bất mỹ. Nhi mỹ chi giả, thị lạc sát nhân. Phù lạc sát nhân giả, tắc bất khả dĩ đắc chí ư thiên hạ hĩ. Nghĩa là: Binh đao là vật không cát tường, người quân tử chẳng nên dùng nó. Bất đắc dĩ mới phải dùng. Người quân tử ưa sống điềm đạm. Thắng không có mừng. Mừng vì thắng hẳn là tâm địa kẻ thích giết người. Thích giết người không thể cai trị thiên hạ.

Bất luận là việc quốc gia đại sự hay đối nhân xử thế đều phải dựa vào đức hạnh cao thượng để thu phục lòng người. Việc dựa vào bạo lực mà làm thì có thể khiến người khác nhất thời khuất phục, nhưng cuối cùng chỉ có thể là “mua dây buộc mình”, tự rước lấy sự hổ thẹn mà thôi. Từ lịch sử có rất nhiều bài học làm minh chứng cho điều này.

Trong “Tam Quốc Diễn Nghĩa”, Gia Cát Lượng cũng lấy trí tuệ, nhẫn nại và dùng đức thu phục lòng người. Ông bảy lần bắt Mạnh Hoạch, bảy lần tha. Cuối cùng khiến đối phương tâm phục khẩu phục, triệt để quét sạch ẩn họa cho nước Thục ở phía nam.

Người lạm dụng bạo lực, dùng võ lực binh chinh thiên hạ, dùng chính sách bạo lực, tàn sát để duy trì sự thống trị thì tất sẽ bị tiêu vong. Trong lịch sử Trung Quốc, Hoàng đế nhà Tùy – Tùy Dạng Đế dùng chính sách bạo lực, từng lạm sát dân chúng, cuối cùng nhà Tùy trở thành vương triều yểu mệnh trong lịch sử. Chính quyền quốc quân của Tojo Hideki, Nhật Bản cũng dựa vào vũ lực đánh chiếm các nước khu vực nhưng cuối cùng cũng phải chịu kết cục bi thảm.

Thương Trụ Vương, vị Vua cuối cùng của nhà Thương cũng hoang dâm vô độ, lạm sát bề tôi trung thành, giết hại dân chúng lương thiện mà khiến nhà Thương tiêu vong. Trong các thần tử của Trụ Vương có Tam Công là Tây bá hầu Cơ Xương, Cửu Hầu (Đông bá hầu) và Ngạc Hầu (Nam bá hầu). Trong đó, Cửu Hầu đã phải dâng hiến cho Trụ Vương cô con gái xinh đẹp. Cô gái này không thích tham gia các trò vui thú dâm loạn của Trụ Vương. Trụ Vương giận dữ, giết chết cô, đồng thời bắt Cửu Hầu phải chịu hình phạt băm vằm nhỏ thây xác nấu canh. Ngạc Hầu vì cố gắng khuyên can Trụ Vương mà bị giết chết và phơi thành thịt khô.

Hoàng đế nhà Đường, Đường Thái Tông Lý Thế Dân từng nói: “Nhân dĩ đồng vi kính, khả dĩ chính y quan; dĩ cổ vi kính, khả dĩ kiến hưng suy; dĩ nhân vi kính, khả dĩ tri đắc thất”, nghĩa là: Lấy đồng làm gương thì có thể chỉnh sửa lại mũ áo; lấy lịch sử làm gương thì có thể biết được thịnh suy đổi thay; lấy người làm gương thì có thể minh bạch được mất. Ông cũng là một trong những vị Hoàng đế dựa vào đức hạnh mà tạo lập nhà Đường phồn thịnh, dân chúng an vui.

Khang Hy hoàng đế tám tuổi lên ngôi, làm vua trị vì đất nước suốt 61 năm, là một trong những nhà cai trị tại vị lâu nhất trong lịch sử thế giới. Thời gian tại vị của ông được xem là mở đầu của “Khang Càn thịnh thế” kéo dài hơn 100 năm. Có thể làm được điều ấy chính là bởi vì Khang Hy là vị vua lấy dân làm gốc, dùng đức cai trị đất nước.

Bởi vậy có thể thấy, “Thị đức giả xương, thị lực giả vong” không chỉ là bài học mà còn là lời cảnh tỉnh thế nhân của người xưa.

An Hòa

Xem thêm: