Ngày nay, hàng năm thường có rất nhiều người tới đền chùa thắp hương, khấn vái, để bản thân cảm thấy yên lòng. Nhưng thời xưa, cổ nhân tin rằng trong một gia đình hay dòng tộc mà nói, nhà ai có việc tốt là nhờ “tích đức”, nhà ai gặp tai ương là vì “thất đức”. Vậy nên người già mới hay nhắc nhở con cháu rằng chớ nên làm việc thất đức, sẽ làm tổn hại phúc báo của mình và người nhà. Có rất nhiều câu truyện trong văn hoá truyền thống kể về điều này.

Vào những năm Thành Hoá thời nhà Minh, tại Gia Hưng, Chiết Giang có một người họ Đồ, tên là Đồ Khang Hy. Ngay thuở thiếu thời Đồ Khang Hy đã học thông kinh sử, sau này ông thi đỗ tiến sỹ. Ban đầu ông chủ quản bộ Công, quản lý việc đồn điền, thuỷ lợi, xây dựng, đường xá… Sau này ông đổi sang cai quản bộ Hình.

Khi Đồ Khang Hy tới bộ Hình nhậm chức, ông làm việc vô cùng chăm chỉ. Khi xử án ông thường vô cùng cẩn trọng tìm hiểu các tình tiết. Đôi khi ông còn tranh thủ thời gian buổi tối ở lại nhà giam, chung sống với phạm nhân, tìm hiểu cặn kẽ tình trạng những người bị bắt giam. Vậy nên ông biết rằng trong số những người này, có người không có tội mà là bị oan, bị vu cáo, hãm hại. Với những tình huống này, ông điều tra rất nghiêm túc. Ông còn bí mật gửi công văn báo cáo lên chủ quản của bộ Hình, tức là thượng thư bộ Hình. Như vậy bản thân ông không hề tính công kể thưởng, mà toàn bộ công lao lại nhường cho cấp trên của mình.

Thượng thư bộ Hình tận dụng những tài liệu về tình tiết các vụ án mà Đồ Khang Hy cung cấp, thẩm vấn lại những người bị giam giữ. Trong một vài vụ án, sự thực nhanh chóng được phanh phui, rất nhiều người được minh oan, khiến mọi người đều rất kính phục. Lúc đó chuyện này truyền đi, bách tính trong kinh thành đều khen ngợi thượng thư bộ hình công chính liêm minh, minh xét tinh tường. Mỗi lần thượng thư bộ Hình gặp những vụ án khó, liên quan đến giới quyền quý, không biết nên làm thế nào, cũng thường uỷ thác cho Đồ Khang Hy giải quyết. Đồ Khang Hy phán án quyết đoán, ai nấy đều bội phục.

Chuyện xưa: Giải án oan, được phúc báo

Đồ Khang Hy lại tiếp tục gửi công văn lên thượng thư bộ hình tấu rằng: “Trong kinh thành này, có nhiều người bị oan như vậy, thì trên phạm vi toàn quốc, dân chúng nhiều như thế, sao có thể không có người bị oan uổng? Mỗi 5 năm nên cử một vài quan viên phụ trách giảm án tới địa phương, để họ thẩm tra lại các vụ án, tìm lại công bằng cho những người phải chịu oan khuất.” Thượng thư bộ Hình đồng ý với ý kiến của ông và dâng tấu lên hoàng thượng, hoàng thượng chuẩn tấu.

Triều đình bèn cử quan viên quản việc giảm án tới địa phương, Đồ Khang Hy cũng là một trong số họ. Như vậy có rất nhiều người vô tội đã được minh oan.

Đồ Khang Hy đã tới độ tuổi trung niên, nhưng vẫn chưa có con. Một hôm ông nằm mơ thấy Thần minh báo mộng rằng: “Trong số mệnh của ngươi vốn là không có con, nhưng vì ngươi minh oan cứu được vô số người, nhân từ, thương người, hợp với ý trời. Trời có đức hiếu sinh, vậy nên ban cho ngươi ba người con trai. Tương lai chúng đều sẽ là những bậc phú quý, vinh hiển.”

Đêm hôm đó, phu nhân của Đồ Khang Hy có thai, sau này cả thảy vợ chồng ông sinh được 3 người con trai, lần lượt đặt tên là Ứng Huân, Ứng Khôn, Ứng Thuyên. Ba người con từ nhỏ đều hiếu học không biết mệt, kế thừa gia phong công chính liêm minh. Bách tính ai nấy đều ca ngợi Đồ Khang Hy tôn kính luật pháp, công bằng chính trực không tham công kể thưởng.

Sau này Đồ Khang Hy đảm nhận chức phó quan bộ Hình, phó trưởng quan bộ Hình, thượng thư bộ Hình, và giữ chức thái tử thái bảo (dạy thái tử).

Đồ Khang Hy tôn kính luật pháp, hành sự chấp pháp công bằng nhưng lại không tham công. Giải oan cho vô số người bị oan khuất chính là việc đại thiện tích đại đức. Cho nên trời ban quý tử, con cháu được hưởng âm phúc, ba người con ai nấy đều là những vị quan to công chính liêm minh.

Thiên Cầm

Xem thêm: