Vương Dương Minh là một nhà hiền triết lỗi lạc của triều Minh. Ông là người văn võ song toàn, tinh thông thư pháp, quân sự, giáo dục, văn học, triết học, có ảnh hưởng sâu rộng ở cả Triều Tiên, Nhật Bản và Việt Nam. Mặc dù được đánh giá rất cao trong giới Nho học, nhưng cuộc đời Vương Dương Minh được ghi chép lại trong sử sách không thiếu những điều kỳ lạ. Tham khảo từ “Minh sử” do Trương Đình Ngọc triều nhà Thanh biên soạn, “Hoàng Minh đại nho Vương Dương Minh tiên sinh xuất thân tĩnh nan lục” do Phùng Mộng Long nhà Minh biên soạn, “Minh nho học hán” do Hoàng Tông Hy và “Xích nhã” do Quảng Lộ cuối nhà Minh đầu nhà Thanh biên soạn, chúng ta có thể thấy được điều này.

Chuyện luân hồi của nhà hiền triết Vương Dương Minh trong sử sách
(Tranh minh họa qua Pinterest)

Vương Dương Minh được sinh ra trong gia đình trí thức làm quan. Năm 28 tuổi, ông thi đỗ tiến sĩ. Sau khi tôi luyện bản thân ở vùng biên cương, dẫn binh dẹp loạn, Vương Dương Minh lập được công lao to lớn. Ông làm đến chức quan Nam Kinh bộ binh thượng thư, Đô sát viện, Tả đô ngự sử Nam Kinh. Bởi vì dẹp được loạn Thần Hào, ông được phong chức Tân Bá Kiến. Đến năm Long Khánh, ông lại được phong Hầu Tước.

Vương Dương Minh là người tinh thông Nho giáo, Thích giáo và Đạo giáo, hơn nữa còn có thể dẫn quân chinh chiến, nên có thể nói là một nhà thông thái toàn tài.

Thời điểm Vương Dương Minh ra đời, ông nội của ông đã nằm mộng thấy ông cưỡi mây mà đến. Điều này được xem là vô cùng may mắn nên người nhà đã đặt tên cho ông là Vương Vân. Vương Vân từ nhỏ đã tỏ ra thông minh hơn người, chỉ có điều mãi vẫn chưa biết nói. Lúc cậu bé Vương Vân 5 tuổi, có một vị hòa thượng đi qua, nhìn thấy cậu đang chơi đùa với chúng bạn liền tiến lại xoa đầu cậu và nói: “Đứa nhỏ này tướng tốt lắm đấy, chỉ tiếc vì đạo bị phá đi!”.

Người nhà sau này biết được rằng hòa thượng có hàm ý là cái tên Vương Vân đã tiết lộ lai lịch của cậu bé, vì thế mà cậu không biết nói. Bởi vậy, người nhà đã đổi tên Vương Vân thành Vương Thủ Nhân. Cũng bắt đầu từ đó, cậu bé mới biết nói.

Năm Vương Dương Minh 50 tuổi, danh tiếng của ông đã nổi khắp thiên hạ. Lúc ông ở Trấn Giang đi Kim Sơn du ngoạn, trên đường đi, ông luôn cảm thấy con đường này rất quen thuộc trong tâm trí. Sau đó, ông có duyên tới một gian phòng bế quan của một hòa thượng, trên cửa còn dán giấy niêm phong. Ông liền yêu cầu hòa thượng bên ngoài mở cửa ra để vào trong xem. Vị hòa thượng ngăn lại, nói: “Đây là nơi lão tăng viên tịch cách đây đã 50 năm. Trong này có thân thể bất hoại của vị lão tăng, 50 năm qua chưa từng mở cửa ra, là nơi không thể vào xem được.”

Vương Dương Minh bởi vì có linh cảm thôi thúc, dùng quyền uy của mình kiên quyết yêu cầu mở cửa, vị hòa thượng cuối cùng đành nhượng bộ. Vừa mở cửa, Vương Dương Minh nhìn thấy vị lão tăng đã viên tịch vẫn ngồi ngay ngắn trên bồ đoàn, vẫn trang nghiêm như khi còn sống. Trên bức tường trong phòng còn viết câu kệ:

“Ngũ thập niên hậu vương dương minh, khai môn do thị bế môn nhân. Tinh linh bế hậu hoàn quy phục, thủy tín thiện môn bất phôi thân.”

Câu này có đại ý rằng: 50 năm sau, Vương Dương Minh là người mở cửa, người đã từng đóng cửa 50 năm trước chính là người mở cửa. Sau khi vứt bỏ những danh vọng đời thường, hãy quay về với tu hành, bởi vì bản thân vốn là người cửa Phật.

Từ đó có thể biết rằng lão tăng này trước khi viên tịch đã sớm biết việc tương lai, cho nên cố ý lưu lại câu kệ ấy để nhắc nhở Vương Dương Minh chớ quên mất bản thân và ước nguyện nguyên sơ của mình. Thực ra, cũng chính là vị lão tăng tự nhắc nhở bản thân mình ở kiếp sau, e rằng sang kiếp sau sẽ quên mất mình là người cửa Phật.

Năm Vương Dương Minh 57 tuổi thì bị bệnh nặng. Khi đi qua địa phận Nha Sơn, Nam An, ông đã lên ngôi chùa cổ Linh Nham ở trên núi để thăm hỏi. Không may gặp đúng dịp trong chùa có một vị cao tăng viên tịch từ mấy hôm trước, nên nhà chùa không tiếp khách. Sau đó, phải mất mấy lần thương lượng, Vương Dương Minh mới được đồng ý cho vào.

Vừa bước vào trong gian mật thất của nhà chùa, Vương Dương Minh lại giật mình nhìn thấy trên án có viết một câu kệ:

“Ngũ thập thất niên vương thủ nhân, khải ngô thược, phất ngô trần, vấn quân dục thức tiền trình sự, khai môn tức thị bế môn nhân.” 

Câu này lại có ý nói rằng vào năm 57 tuổi, Vương Thủ Nhân đến chùa, vào thăm ta, vậy xin hỏi ngài có còn nhớ bản nguyện xa xưa, bởi người mở cửa ra cũng rồi sẽ là người đóng cửa.

Đọc xong câu kệ, Vương Dương Minh tự cảm thấy ngày tháng tương lai của mình không còn nhiều lắm, vội vàng rời đi. Không lâu sau, ông buông tay, rời khỏi cõi trần.

Câu chuyện của Vương Dương Minh cho thấy rằng không chỉ có luân hồi chuyển kiếp, mà rất nhiều chuyện trong cuộc đời lại được sắp xếp vô cùng tỉ mỉ. Nếu hiểu được rằng số mệnh thật sự tồn tại, thì con người cũng sẽ biết được rằng mục đích của đời người là nỗ lực bồi đắp sự thiện lương, để khi duyên đến thì tìm về với Đạo. Cổ nhân có câu: “Triêu văn Đạo, tịch khả tử”, sáng sớm được nghe Đạo, chiều tối chết cũng an lòng. Đây chính là ý nghĩa thâm sâu của sinh mệnh vậy.

An Hòa