Văn hóa truyền thống cho rằng, mỗi người đều có số mệnh của mình và số mệnh của con người là có thể biết trước được, đồng thời họ cũng rất coi trọng việc dự đoán trước số mệnh của một người. Đây chính là điều mà người ta gọi là “thông hiểu số mệnh”.

số mệnh
(Hình minh họa: Qua read01)

Kỷ Hiểu Lam (1724 – 1805), về già có hiệu là Thạch Vân, đạo hiệu Quán Dịch Đạo Nhân, người huyện Hiến, Trực Lệ (nay là thành phố Thương Châu, Hà Bắc). Ông là chính trị gia, văn học gia đời Thanh, quan viên thời Càn Long, giữ qua các chức Tả đô ngự sử, Binh bộ Thượng thư, Lễ bộ Thượng thư, Hiện biện Đại học sĩ gia Thái tử Thái bảo, từng nhậm chức Tổng toản tu biên soạn bộ Tứ khố toàn thư.

Kỷ Hiểu Lam học rộng biết nhiều, bác lãm quân thư, giỏi thơ cùng biền văn, đặc biệt sở trường về khảo chứng huấn hỗ. Lúc trẻ tài hoa dồi dào, về già thế giới nội tâm của ông ngày càng khép lại. “Duyệt Vi Thảo Đường bút ký” là sản vật của tâm cảnh đó. Thơ văn của ông được môn nhân sưu tập, biên thành bộ Kỷ Văn Đạt Công di tập.

Trong cuốn “Duyệt vi thảo đường bút ký”, Kỷ Hiểu Lam đã kể một câu chuyện về một vị đạo sỹ tài ba đàm luận về số mệnh. Cho đến tận ngày nay, nội dung của câu chuyện vẫn rất sâu sắc, thiết thực và mang tính giáo dục cao. Dưới đây là nội dung chủ yếu của câu chuyện:

Minh Thịnh là huyện lệnh của huyện Hiến, là người huyện Ứng Sơn. Một lần, ông tiếp nhận một vụ án oan, muốn vì dân thường mà xử lại, nhưng lại sợ cấp trên không vừa ý. Vì thế mà rất lưỡng lự, lo lắng ngày đêm mà chần chừ không quyết định được.

Trong số những thuộc hạ của ông có một người tên là Môn Đấu. Người này có một người bạn có khả năng đặc biệt. Vì vậy, Minh Thịnh bèn phái Môn Đấu đi thỉnh mời vị kia đến để đoán trước sự tình và chỉ cho ông cách làm thế nào mới tốt.

Môn Đấu tuân lệnh đến thỉnh mời người bạn của mình. Người bạn kia nghe xong liền thận trọng trả lời: “Quan huyện Minh Thịnh thân như cha mẹ của dân chúng trong huyện thì nên xem xét dân chúng có bị oan hay không, hơn là dò xét thượng cấp có vừa ý hay không. Chẳng lẽ ông ấy đã quên câu chuyện của Lý Vệ tiên sinh năm xưa sao?”

chu dịch
(Hình minh họa: Qua pinterest)

Môn Đấu trở về, bẩm báo lại đầu đuôi mọi sự việc cho quan huyện Minh Thịnh. Minh Thịnh vừa nghe thì giật mình hoảng sợ, nhớ lại xưa kia Lý Vệ tiên sinh đã từng kể cho ông ta nghe một câu chuyện. Nhưng Minh Thịnh không hiểu người này là người như thế nào mà lại biết được chuyện ấy của ông? Thật là thần kỳ. Nhưng dù sao đi nữa, Minh Thịnh giờ đã biết cần xử lý vụ việc ra sao.

Nguyên lai, câu chuyện mà Lý Vệ từng kể với quan huyện Minh Thịnh rằng:

Trước khi trở thành quan tri phủ, một lần Lý Vệ lên thuyền qua sông thì gặp một vị đạo sỹ. Lúc ấy, trên thuyền có một vị khách vì muốn tiết kiệm một chút tiền mọn nên đã tranh cãi với chủ thuyền.

Đạo sỹ thở dài, nói: “Một kẻ sắp bị chết đuối rồi mà vẫn còn tranh cãi với người khác chỉ vì một chút tiền nhỏ mọn, thật là không đáng!”.

Lý Vệ nghe xong, lúc đó không hiểu Đạo sỹ nói lời ấy là có ý gì. Một lát sau, đột nhiên một cơn gió mạnh bắt đầu thổi trên sông. Vị hành khách kia không giữ được thăng bằng, bị ngã xuống nước và chết đuối. Lý Vệ lúc này mới biết vị đạo sỹ kia có năng lực siêu phàm.

Lúc đó, gió càng ngày càng mạnh, con thuyền chòng chành như sắp bị lật úp. Đạo sỹ bước chân, đồng thời không ngừng niệm thần chú. Cơn cuồng phong rất nhanh chóng dừng lại, mọi người đều được cứu sống.

số mệnh
(Hình ảnh: Qua fo.ifeng.com)

Lý Vệ hướng về vị đạo sỹ bái ba bái tạ ơn cứu mạng. Đạo sỹ bèn nói: “Vừa rồi người kia chết đuối là vì mệnh của ông ta đến đó đã tận, ta không thể cứu được. Ông là quý nhân, hôm nay gặp họa nhưng được giải cứu, cũng là trong mệnh đã định như vậy, ta không thể không cứu. Cho nên ông không cần phải cảm ơn ta”.

Lý Vệ nghe xong, hiểu được rất nhiều điều, lại bái tạ vị đạo sỹ và nói: “Nghe ngài dạy bảo, từ đầu tới cuối tôi đều được lợi ích. Từ nay về sau, cả đời tôi sẽ an phận mà thủ mệnh”.

Đạo sỹ nghe xong nói: “Ông nói lời này cũng không hoàn toàn là đúng. Một người đối với vinh nhục, thăng trầm, phú bần… mà đều không truy cầu thì người đó là đang an phận, tức là an mệnh, chính là thuận theo tự nhiên. Không an mệnh, lừa đảo lẫn nhau, đấu đá với nhau, chuyện xấu gì cũng dám làm thì như vậy sẽ tạo nghiệp.

Ví như Lý Lâm Phủ và Tần Cối năm xưa, bọn họ nếu có thể thủ mệnh, thuận theo tự nhiên thì về sau đều được làm Tể Tướng. Bởi vì số mệnh đã định như thế rồi. Nhưng bọn họ năm đó chỉ vì tranh giành địa vị Tể Tướng, mà bài trừ những người trái ý, dùng hết tâm kế mà hãm hại trung lương. Họ đâu biết rằng dù có cố hay không thì sau này đều được làm Tể Tướng. Vì thế chỉ là tự mình gia tăng ác nghiệp mà thôi.

Còn về phần quốc kế dân sinh lợi hay hại thế nào thì không thể nói mệnh. Đối diện với trăm họ đang trong cảnh khốn cùng, oan ức, thì không thể để mặc như thế, nhưng cần thuận theo tự nhiên. Hết thảy những người phụ trách thì đều phải chịu trách nhiệm. Gia Cát Khổng Minh từng nói: ‘Thần cúc cung tận tụy, đến chết mới thôi, còn về việc thành hay bại, lợi hay không, thì thần không rõ, nhưng cũng có khả năng lường trước được!’ Chính là đạo lý ấy.

Trời Đất dưỡng dục nuôi sống nhân tài, quốc gia thiết đặt vị trí cho các cấp quan lại, mục đích đều là vì để ích nước lợi dân. Thân là quan lại, nắm giữ quyền hành mà bó tay ủy thác hết cho số mệnh, thì Trời Đất cần gì phải sinh ra những người tài như thế, quốc gia cần gì phải thiết lập quan lại như thế? Cao nhân thánh hiền cần phải hiểu được mệnh. Đó chính là đạo lý chân thực, hy vọng ông có thể hiểu được hết những điều này.”

Vị đạo sỹ nói xong liền xuống thuyền và rời đi nhanh chóng.

An Hòa (dịch theo sự cho phép của tác giả)

Xem thêm: