Cổ ngữ nói: “Thiên đạo vô thân, thường dữ thiện nhân”, ý nói đạo trời không phân biệt người thân thích, đối xử công bằng với chúng sinh. Nhưng làm việc thiện, hướng thiện là phù hợp với đạo trời, cho nên đạo trời đối với những người hành thiện đều có sự quan tâm chiếu cố, giúp đỡ người thiện lương, khiến cho quá trình làm việc của họ giống như có may mắn trợ giúp.

phúc báo
(Hình minh họa: Qua kknews.cc)

Trong suy nghĩ của cổ nhân, vòng xoay nhân quả, thiện ác có báo là thiên lý tồn tại khách quan. Nó không thuận theo ý muốn chủ quan của con người mà hoán chuyển. Họ tin tưởng vào luật nhân quả, coi trọng nghĩa mà xem thường lợi ích. Khi người khác cần giúp đỡ thì giúp đỡ họ, dùng lòng từ bi mà đối đãi với tất cả, kết quả được đền bù, phúc đức quảng đại. Đây cũng chính là phúc đức mà người xưa để lại cho con cháu.

Lâm Tích (1021-1091), tên tự là Công Tế là người huyện Vưu Khê, tỉnh Phúc Kiến. Năm 1046, ông đỗ tiến sĩ, được làm Tuần châu phán quan. Theo sử sách, ông là người đỗ tiến sĩ đầu tiên của huyện.

Thuở thiếu niên vào kinh ứng thi, dọc đường vào kinh, ông có trú tại nhà trọ ở Thái Châu. Tại phòng trọ này ông đã nhặt được một cái túi vải, bên trong có mấy trăm viên ngọc châu quý giá.

Lâm Tích hỏi chủ nhà trọ hôm qua ai đã ở trọ tại phòng này và được người chủ nhà trọ nói là một người buôn bán rất giàu có. Lâm Tích liền nói với chủ nhà trọ: “Đó là bạn của tôi, nếu anh ta quay lại thì hãy bảo anh ta đến kinh thành, bằng mọi cách tìm hỏi Lâm Tích, phiền ông đừng quên không là hỏng việc.”

Dù đã nói vậy, nhưng Lâm Tích vẫn sợ chủ nhà trọ quên mất lời dặn của mình. Vì thế, ông lại viết ở trong phòng trọ địa chỉ của mình ở trên kinh thành để người phú thương đó có thể tìm được.

Sau khi người phú thương rời quán trọ, trong lúc lấy ngọc châu ra để bán mới phát hiện ngọc châu đã bị thất lạc. Ông ngẫm nghĩ: “Mình bôn ba mấy năm chỉ chọn được bao ngọc châu này, bây giờ đã mất rồi làm thế nào mà sống đây?”

Ông vội vàng xuôi theo con đường tìm trở lại nhà nghỉ đó để tìm số ngọc châu đã mất. Sau khi nghe ông chủ nhà trọ nói những lời nhắn mà Lâm Tích để lại, vị phú thương lập tức đuổi đến kinh thành tìm Lâm Tích.

Lâm Tích khi gặp người phú thương ấy đã xác minh đúng là người bị mất nên lập tức trả lại đủ số ngọc châu mà mình đang giữ. Vị phú thương cảm kích trong lòng, bỏ ra một nửa số ngọc châu để tạ ơn Lâm Tích. Nhưng Lâm Tích kiên quyết từ chối không nhận.

Không còn cách nào khác, vị phú thương liền đem một nửa số ngọc châu bán đi lấy bạc. Số bạc thu về, ông đề nghị được làm chay ở chùa để cầu phúc cho Lâm Tích nhằm báo đáp ân huệ trả lại ngọc châu. Về sau, Lâm Tích tham gia khoa thi và đỗ ngay trong lần thi ấy, Lâm Tích đỗ tiến sĩ và được phong làm phán quan tuần châu.

phúc báo
(Hình minh họa: Qua read01.com)

Thời làm quan, một lần, Lâm Tích làm thẩm phán của vụ “hải tặc án”. Quan trên vì muốn có chiến tích tốt để trình lên triều đình tranh công, nên đã uy hiếp Lâm Tích phải xét xử trừng phạt nặng vụ án này. Hơn nữa, ông ta còn hứa hẹn nếu Lâm Tích  làm tốt sẽ tiến cử thăng chức cho ông.

Lâm Tích không vì lợi ích bản thân mà thay đổi án. Ông kiên trì chấp hành theo lẽ công bằng của luật pháp. Thông qua điều tra nhiều mặt, ông cho rằng vụ án này chứng cứ chưa đầy đủ. Vì vậy, ông liền tuyên bố thả tự do cho 58 người vô tội bị oan. Không lâu sau, vị quan trên ấy cũng bị triều đình cách chức. Lâm Tích sau này làm lên đến chức vị Tam Công (ba chức quan cao cấp nhất trong triều đình). Hai người con trai của ông cũng nhiều lần đảm nhiệm các chức quan lớn của triều đình.

Trong xã hội coi trọng vật chất, trên đời có một số người tham tài tham lợi, nhìn thấy người khác có thứ gì trong tâm cũng muốn có được thứ ấy, huống chi là nói đến buông bỏ? Nhặt được cái gì đâu dễ trả lại cho chủ của nó? Người xưa nhặt được của rơi thì tìm cách trả lại, bởi vì họ cho rằng sâu xa bên trong việc làm ấy là đạo lý làm người, là tích phúc đức cho bản thân và con cháu.

phúc báo
(Hình minh họa: Qua kknews.cc)

Một người khác là Bùi Độ trong lịch sử triều đại nhà Đường. Lúc trẻ khi xem tướng được phán có tướng chết vì đói. Nhưng sau này vì trả lại đai ngọc cho một người phụ nữ mà tướng mặt thay đổi, cuộc đời thay đổi.

Đậu Vũ Quân thời Đại Tống cũng mãi không có con, nhưng sau khi trả lại vàng bạc cho người đánh rơi mà sau này có được 5 người con trai. Hơn nữa, 5 người con trai của ông đều thi đỗ tiến sĩ, nổi danh trong lịch sử.

Cổ nhân nói: “Tích thiện hữu thiện báo, tích ác hữu ác báo. Tích thiện chi gia tất có dư khánh, làm ác chi gia tất có dư hại” (làm việc thiện được thiện báo, làm điều ác gặp ác báo, nhà nào tích thiện nhà đó được may mắn, nhà nào hành ác sẽ gặp tai ương). Người lương thiện chứa lòng từ bi luôn suy nghĩ vì người khác, phẩm chất cao thượng của họ khiến cho người người đều khâm phục. Cho nên, cổ nhân tin rằng người hành thiện thì hết thảy phúc đức sẽ đến với họ, hết thảy tai họa sẽ rời xa họ.

Cảnh do tâm tạo, cảnh tùy tâm chuyển, muốn có được may mắn hay chiêu mời tai họa tất cả đều là do nhân tâm của một người như thế nào. Vì vậy từ xưa đến nay người ta đều khuyên con người hướng thiện, cũng không phải là không có nguyên nhân.

An Hòa (biên dịch và t/h)

Xem thêm: