Nhà Nho học Vương Dương Minh có cái nhìn và sự thấu hiểu đặc biệt đối với mối quan hệ giữa lập chí và cuộc đời. Ông nói: “Nếu một người muốn làm nên sự nghiệp, đầu tiên phải lập chí, nếu không sẽ chẳng có việc gì thành được cả, dù là ngành thủ công mỹ nghệ cũng phải dựa vào ý chí kiên định thì mới học thành tài được.”

Nhà Nho học vĩ đại một thời Vương Dương Minh có cái nhìn và sự thấu hiểu đặc biệt đối với mối quan hệ giữa lập chí và cuộc đời. (Ảnh: Wikipedia)

Lý tưởng của một con người luôn luôn quyết định vị thế của họ. Vậy thì ông suy nghĩ thế nào về bạn bè, gia đình, tiền bạc, sự nghiệp và cảm xúc?

1. Bạn bè

Vương Dương Minh – nhà Nho học, nhà tư tưởng xuất sắc thời nhà Minh đã nói: “Che giấu lương tâm chỉ là lẽ tự nhiên, là nơi mà ý thức tự nhiên xuất hiện, chỉ là đánh mất sự chân thành, chính là bản thân nó.”

Đối với bạn bè, quan trọng nhất là chân thành. Lòng người đổi lấy lòng người, bạn có thật thì tôi mới thật được.

Đối với bạn bè, chỉ khi có một trái tim chân thành, hết lòng hết sức, giữ chữ tín thì mới đổi lại được sự tin tưởng và ấm áp từ bạn bè. 2 lạng chân thành quan trọng hơn 1 tấn ranh mãnh. Nếu thích giả vờ với bạn bè, không chân thật, vậy thì sẽ chỉ mãi cô đơn một mình.

(Tranh minh họa qua Kknews.cc)

Những ai lừa bạn bè, cuối cùng sẽ là lừa chính mình. Trang Tử có câu: “Người nên sống thật, sống chân thành. Không thật không chân thành sẽ chẳng thể  đả động người khác.” Thế giới ồn ào phức tạp, sự chân thành là khó có được nhất, chân thành mang đến niềm tin, khiến người khác cảm động, ấm áp, yên tâm. Trong cuộc sống, người chân thành sẽ luôn được mọi người hoan nghênh. Những ai thích làm trò ranh mãnh, thích nói những lời đẹp đẽ sẽ chẳng thể khiến người khác yên tâm tin tưởng, cuối cùng sẽ bị mọi người xa lánh.

2. Gia đình

Vương Dương Minh cưới vợ khi còn trẻ, tiễn vợ ra đi khi về già, trong mấy mươi năm vợ chồng chung sống, nâng đỡ lẫn nhau, yêu thương hòa hợp. Điều quan trọng hơn là vợ của Vương Dương Minh không thể sinh con. Thời xưa có ba điều bất hiếu, không có con là điều lớn nhất. Không có đời sau thừa kế hương hỏa là một việc vô cùng to lớn, nhưng Vương Dương minh vì vợ nên không nạp thiếp. Ông lựa chọn nhận nuôi một đứa bé để thừa kế hương hỏa của mình.

(Hình minh họa: Qua bdyoung.com)

Gia đình quý là ở sự hòa hợp, hòa hợp quý ở chỗ hai người một lòng yêu thương nhau. Vương Dương Minh cũng nhiều lần dạy rằng phải về nhà chăm sóc song thân. Đây là biết cảm ơn, cũng là một phần trách nhiệm. Người xưa thường nói: Tề gia trị quốc bình thiên hạ. Gia đình là cơ sở của sự nghiệp, hiếu thuận với bố mẹ, tôn trọng vợ thì mới có được hậu phương vững chắc hòa hợp. Gia đình như thế này mới là bến đỗ ấm áp.

3. Tiền bạc

Vương Dương Minh có nói: “Chúng ta nỗ lực, chỉ mong ngày giảm, không cầu ngày tăng. Giảm được một phần tham lam, sẽ được một một sự tất yếu, cũng như sự giải thoát và giản đơn!”

Cảnh giới trong đời là không ngừng giảm đi dục vọng của chính mình, tiền không cần quá nhiều, đủ dùng là được. Rất nhiều người bận rộn cả một đời, đánh mất tình thân, sức khỏe, đến cuối cùng chỉ có được những vật ngoài thân, họ là đáng thương nhất. Càng đáng sợ hơn là một khi con người ta chìm đắm trong dục vọng, cuối cùng sẽ bị dục vọng sai khiến.

(Ảnh minh họa: Qua itsfun)

Những kẻ tham lam mà chẳng có suy tính, biển dục vọng sẽ nhấn chìm lòng người, đánh mất bản tính, dục vọng không thể thỏa mãn, cuối cùng sẽ gặp tai họa. Họa phúc khó lường, danh lợi chớp mắt trở thành hư vô, cuối cùng bôn ba, chỉ đành mất đi sự an yên trong tâm hồn.

Trang Tử có câu: “Hư thất sinh bạch, cát tường chỉ chỉ” (Giữ cho lòng không còn tạp niệm thì sẽ tìm được lý lẽ, những điều may mắn sẽ đến không ngừng). Một căn nhà trống thì mới sáng sủa, những điều vui vẻ mới vào được, lòng người cũng vậy. Chỉ khi dẹp bỏ đi những dục vọng vô vị, quét đi những vướng bận trong lòng thì mới có thể an yên. Thuận theo tự nhiên, đừng quá xem trọng đồng tiền, hãy giữ cho lòng luôn bình yên là được.

4. Sự nghiệp

Từ nhỏ Vương Dương Minh đã lập chí trở thành thánh nhân, ông kiên trì suốt mấy mươi năm, cuối cùng cũng đã ngộ đạo như ý nguyện. Bản thân ông nói rằng kiên trì giữ vững ý chí giống như nỗi đau trong lòng. Trong lòng có mục tiêu không hề phân tâm, chỉ kiên trì tiến bước.

Vương Dương Minh luôn ủng hộ sự hợp nhất giữa nhận thức và hành động. Có rất nhiều việc, biết và hành động là hai việc khác nhau, chỉ khi thật sự hành động, con người ta mới thật sự hiểu được. Vương Dương Minh đã nói: Con người ta phải luôn trải nghiệm thực tế, đứng vững thì mới có thể “tĩnh vẫn định, động vẫn định”. Làm điều gì cũng là tu tâm, bỏ đi kiêu ngạo, nhẫn nhịn điều chỉnh từng chút một, đây chính là sự mài dũa tâm hồn của chính mình.

Chỉ khi không ngừng làm việc, con người ta mới đứng vững được. Dòng nước luôn chảy sẽ không vẩn đục, cửa thường dùng đến sẽ không bị gỉ sét. Sự nghiệp là căn bản của đời người, khi không ngừng làm việc, con người ta mới giữ được sức sống, mới có thể không bị hủy hoại.

5. Cảm xúc

Khi tức giận, con người ta sẽ không lý trí, lúc này tức giận sẽ rất dễ gây ra hậu quả không bù đắp lại được. Vương Dương Minh dẹp yên loạn Ninh Vương, bởi vì có công nên bị kẻ tiểu nhân ghi hận, rất nhiều người cố ý phát tán lời đồn sỉ nhục Vương Dương Minh.

Vương Dương Minh lại chẳng hề tức giận, xem như không nghe thấy. Kiểm soát cảm xúc của bản thân, làm dịu đi sự phẫn nộ của chính mình là một sự tu dưỡng và trí tuệ. Ông nói: Lòng dạ hẹp hòi là căn nguyên của tai họa, tấm lòng bao la là cánh cửa mở ra hạnh phúc. Tâm rộng mở là phúc, tâm hẹp hòi chính là họa.

Lòng người phải luôn nghĩ thoáng, nghĩ tốt đẹp, đừng ôm lấy những việc nhỏ nhặt vặt vãnh vào lòng. Khi có cảm xúc, đừng dồn nén, hãy kịp thời hóa giải. Bình thường cần giữ lập trường trung lập khi nhìn vấn đề, dần dần chúng ta sẽ có được sự bình ổn, an tĩnh. Khi đã không thể kiểm soát cảm xúc, hãy lập tức rời khỏi nơi đó, đến khi bình tĩnh lại rồi tính tiếp nhằm tránh gây nên sự tổn thương không thể bù đắp.

An Hòa

Xem thêm: