Từ xưa đến nay người ta vẫn lấy chính nhân quân tử làm hình mẫu mà mỗi người cần đạt đến. Thời cổ đại, mọi người đều tôn sùng hành vi của người quân tử, khích lệ mọi người học theo người quân tử. Đó là bởi vì đức hạnh và hành vi của người quân tử có thể giúp bản thân chiêu mời phúc và rời xa họa.

đời người
(Hình minh họa: Qua kknews.cc)

Vậy một người cần tu dưỡng những gì để tránh được họa? Dưới đây là 4 điều cần tu dưỡng:

1. Cảnh giới

Có cảnh giới mới nhìn được xa. Cảnh giới của một người chính là cốt cách, là tầm nhìn của một người. Một người có cảnh giới càng cao thì tầm nhìn càng xa. Bởi vì khi một người đạt đến cảnh giới cao thì giống như người đó đứng trên vị trí cao hơn mọi người nên có thể nhìn được xa hơn.

Niên Canh Nghiêu, đại thần triều nhà Thanh lập được chiến công hiển hách nhờ công lao bình định loạn Thanh Hải. Ông làm quan đến chức Tứ Xuyên tổng đốc, Xuyên Thiểm tổng đốc, Phủ viễn đại tướng quân. Nhưng tính cách của Niên Canh Nghiêu lại ngang ngược kiêu ngạo, thậm chí còn làm càn ở ngay trước mặt Hoàng đế Ung Chính.

Lúc Niên Canh Nghiêu trấn thủ tại Tây An, từng tìm kiếm chiêu mộ nhân tài trong khắp thiên hạ. Khi đó, một người có học, có tài năng tên là Tưởng Hoành, đã được nhận vào để trợ thủ cho ông ta.

Niên Canh Nghiêu vô cùng vui mừng vì tìm được một người tài hoa như Tưởng Hoành. Có một lần Niên Canh Nghiêu nói với Tưởng Hoành: “Ta sẽ giúp cậu trở thành trạng nguyên kỳ thi năm sau”. Nếu người khác nghe được câu này thì nhất định sẽ vui mừng khôn xiết, nhưng Tưởng Hoành lại cảm thấy rằng khẩu khí của Niên Canh Nghiêu quá lớn, không tuân thủ luật lệ, là người có thể làm loạn.

Tưởng Hoành cho rằng Niên Canh Nghiêu không biết tiến thoái, sớm muộn gì cũng gây ra đại họa. Anh ta còn nói với một số đồng sự có mối quan hệ tốt với mình rằng: “Niên Canh Nghiêu đức không thắng uy, biết tiến không biết lui, sớm muộn gì cũng bị Hoàng đế nghi kỵ. Tương lai, Niên Canh Nghiêu ắt gặp đại họa, chúng ta nên tìm cách thoát thân sớm cho kịp”.

Một vài người đồng sự của Tưởng Hành không đồng ý với quan điểm này, còn khuyên anh ta ở lại, vì lúc đó quyền thế của Niên Canh Nghiêu như mặt trời ban trưa, rất nhiều người muốn nượng tựa vào Niên Canh Nghiêu mà còn không được.

Tưởng Hoành vẫn không thay đổi ý định của mình, nên đã lấy cớ bị ốm để xin được về nhà. Giữ không được Tưởng Hoành, Niên Canh Nghiêu đưa cho Tưởng Hoành 1000 lượng vàng, nhưng Tưởng Hoành không nhận. Cuối cùng, Niên Canh Nghiêu khăng khăng không chịu, Tưởng Hoành đành nhận 100 lượng để cho Niên Canh Nghiêu vui lòng.

Sau khi Tưởng Hoành trở về nhà không lâu, Niên Canh Nghiêu quả nhiên đắc tội lớn, bị ban cho cái chết, có rất nhiều người bị liên lụy. Niên Canh Nghiêu rất xa xỉ, lấy tiền tặng người khác trên 500 lượng vàng thì mới ghi vào sổ sách. Tưởng Hoành chỉ nhận có 100 lượng vàng từ Niên Canh Nghiêu nên đã không có tên trong sổ sách, nhờ vậy mà được bình an vô sự.

Cảnh giới của Tưởng Hoành và những đồng sự khác kia là khác nhau quá xa. Anh ta không cho rằng không có công mà nhận được lợi ích là việc tốt, chính vì có thể nhìn xa trông rộng mà cuối cùng đã tránh được đại họa.

2. Độ lượng

cuộc đời
(Hình minh họa: Qua kknews.cc)

Một người chỉ có độ lượng thì mới nhìn được rộng. Cổ nhân nói: “Độ lượng như là kho đựng vàng, độ lượng càng lớn thì phúc càng lớn, trời bao dung vạn vật nên trời rộng lớn, đất nâng đỡ vạn vật thế gian nên đất không có biên cương”.

Một giọt mực nhỏ rơi vào trong cốc nước, cốc nước sẽ lập tức biến sắc và không thể uống được nữa. Nhưng một giọt mực rơi vào trong biển rộng lớn, thì biển cả vẫn xanh thẳm một màu. Tại sao lại như vậy? Chính là bởi vì mức độ rộng lớn của chiếc cốc và biển cả là khác nhau.

Con người cũng giống như vậy, người có tấm lòng độ lượng lớn, thì sẽ nhìn được càng rộng, như thế không họ sẽ vì một chút mạo phạm và bất kính của người khác làm ảnh hưởng.

Cổ nhân có câu: “Trăm người, trăm tính cách”, mỗi người luôn là khác biệt. Nếu yêu cầu mọi người đều hoàn thiện hoàn mỹ thì đó là điều không hiện thực. Cho nên, để tu dưỡng lòng khoan dung, trước hết chúng ta cần thừa nhận sự thực này. Như vậy, chúng ta mới đủ rộng lượng để khoan dung được người khác. Đối với những lời phê bình, mạo phạm người khác với mình, chúng ta đều phải nhìn rộng hơn, khoan dung hơn. Người như vậy sẽ tránh được những tai họa trên đường đời, thường thường họ sẽ “vô tâm cầu phúc mà lại được phúc”, “không cầu tránh họa mà lại tránh được họa”.

3. Sự sắc bén

(Hình minh họa: Qua Safemen1992.com)

Có sắc bén nên nhìn được thông. Tư tưởng của con người cần phải có sự sắc bén, mới có thể nhìn thấy sai lầm và ngụy biện. Làm người làm việc cần phải có sự sắc bén, như thế mới có thể nhìn ra được điều gì là hư tình giả ý và điều gì là có dụng tâm. Sự sắc bén là cần thiết, bởi vì một người có tâm tính tốt nhưng lại không biết cách từ chối, như thế nào cũng được thì sẽ khó làm nên việc.

Làm người, hiền lành nhưng không được yếu mềm, lương thiện nhưng không mất cương quyết, tạo sự thuận lợi cho người khác cũng không thể đánh mất lập trường và nguyên tắc của mình.

Đối với những người lợi dụng sự lương thiện của người khác thì khoan dung với họ thì chính là dung túng họ. Thiện lương nếu như không thể phân biệt và lựa chọn thì chỉ có thể trở thành người yếu nhược.

4. Hàm dưỡng

(Ảnh: pexels.com)

Một người cần phải có hàm dưỡng mới có thể xem nhẹ được hết thảy. Cổ nhân nói: “Hàm dưỡng công phu thâm hậu, quân tử quý tự kiếm chế”. Biểu hiện chủ yếu của một người có hàm dưỡng là có năng lực tự kiềm chế. Họ có thể khống chế được hành vi và tâm tư tình cảm của mình, không bị ảnh hưởng bởi nghịch cảnh, trước sự chọc giận, càng không “giận cá chém thớt” đối với người khác, hoặc làm cho các mối quan hệ xã giao của mình trở lên tệ hơn.

Hàm dưỡng chính là lắng đọng trong trong tâm linh, cũng là thành quả tu luyện tinh thần. Chỉ có xem nhẹ được mọi thứ thì mới có thể tự kiềm chế, trở thành một người có hàm dưỡng.

Một người nếu biết xem nhẹ thì vinh nhục được mất sẽ không còn quan trọng nữa, sẽ hiểu được cách tạo cho mình cũng như người khác một con đường mà cả hai đều có thể dễ dàng bước đi, không rơi vào tình trạng không thể buông tha, để rồi cùng kéo nhau rơi xuống nước.

Xem nhẹ, chính là không cưỡng cầu người khác hiểu mình, cũng không vì 5 đấu gạo mà khom lưng. Xem nhẹ, là có việc nên làm, có việc không nên làm, có tránh nhiệm với người, có trách nhiệm với mình, có thể tha thứ cho người khác, cũng có thể tha thứ cho chính mình.

Đời người chỉ có trải qua rồi mới hiểu được, thấu hiểu được thì mới có thể quý trọng. Bất cứ việc gì, nếu có thể giảm bớt một phần phức tạp, thêm một phần hài lòng, thêm một phần vui vẻ thì chính là có hàm dưỡng rồi.

An Hòa (dịch và t/h)

Xem thêm: