Tần Thủy Hoàng là nhân vật lịch sử Trung Hoa để lại cho người đời sau rất nhiều sự tranh luận về thân thế, về phẩm chất… Nhắc đến ông, người ta hình dung đến sự tàn sát, giết hại và tàn bạo. Nhưng Tần Thủy Hoàng trong lịch sử lại không phải người như vậy. Những người am hiểu chính sử phong ông là “Thiên cổ nhất đế” và đánh giá ông là người đáng được người đời sau tôn kính.

Tần Thủy Hoàng. (Ảnh minh họa)

Vậy vì sao Tần Thủy Hoàng đáng được hậu nhân tôn kính? Cùng tìm hiểu 4 lý do dưới đây:

1. Trọng dụng, đối xử tử tế với nhân tài, công thần khai quốc

Trong lịch sử, Tần Thủy Hoàng là một trong số ít vị Hoàng đế sau khi lên ngôi vẫn đối xử tốt với người có công khai quốc. Vô luận là Lý Tư, Úy Liễu, Vương Tiễn hay Mông Điền đều là những công thần khai quốc nhà Tần. Tần Thủy Hoàng ban cho họ rất nhiều vinh hoa phú quý và sự tôn trọng. Sau khi thống nhất lục quốc, Tần Thủy Hoàng cũng được người đời ca ngợi rằng, đối đãi nhân từ, khoan hậu với vương tộc của 6 nước bị nhà Tần tiêu diệt.

Trong suốt quá trình tại vị, Tần Thủy Hoàng không sát hại một vị công thần khai quốc nào. Điều này rất ít Quân vương khai quốc làm được. Hoàng đế triều Tống lấy tước cao lộc hậu làm điều kiện để tước bỏ quyền lực của công thần. Triều Minh, Hoàng đế Chu Nguyên Chương giết tất cả các công thần khai quốc…

Hay như Tể tướng Đậu Anh thời Tây Hán đã từng trợ giúp Hán Cảnh Đế bình định đất nước, có nhiều chiến công hiển hách. Nhưng về sau chỉ vì xúc phạm đến cậu của Hoàng Đế mà bị bỏ tù rồi bị Hán Vũ Đế hạ lệnh xử tử. Ngoài ra một công thần khác là Chủ Phụ Yển đã từng trợ giúp Hán Vũ Đế làm suy yếu thế lực chính trị của chư hầu tại các địa phương nhưng về sau chỉ vì một chuyện nhỏ lại bị nghi ngờ là tư thông với chư hầu. Cuối cùng, ông bị Hán Vũ Đế hạ lệnh giết cả gia tộc.

2. Biết nhìn người và dùng người

Tần Thủy Hoàng là vị Hoàng đế biết nhìn người, khéo dùng người. Ông một khi đã dùng người nào thì sẽ không nghi ngờ, quảng nạp hiền tài phục vụ đất nước. Điều này cũng không có nhiều vị Quân vương có thể làm được.

Từ đời Tần Mục Công, Tần Hiếu Công, Tần Chiêu Tương Vương đã đều chọn cách chiêu mộ hiền tài, không quản họ là người nước nào. Đến đời Tần Thủy Hoàng cũng chọn phương châm này mà thống nhất được lục quốc. Vô luận là Lý Tư, Úy Liễu hay Trịnh Quốc đều cống hiến hết tài năng của mình cho nước Tần nhưng họ đều không phải người nước Tần.

3. Tần Thủy Hoàng sáng lập một loạt chế độ, quy định thống nhất

Sau khi thống nhất lục quốc, Tần Thủy Hoàng sáng lập một loạt chế độ, quy định thống nhất. Những chính sách này của ông đều có ảnh hưởng lớn đến chính trị, kinh tế và văn hóa của Trung Quốc suốt hàng ngàn năm qua.

Trong thể chế cải cách, ngoài việc trừ bỏ phân đất phong hầu thành thiết lập chế độ quận huyện ra, Tần Thủy Hoàng còn tiến hành nhiều loại cải cách khác nữa như: “Xa đồng quỹ” (Tạm dịch: Thống nhất hệ thống giao thông), “Thư đồng văn” (Tạm dịch: Thống nhất một loại chữ), “Độ đồng xích” (Tạm dịch: Thống nhất chế độ đo lường)... Ông cũng thống nhất các loại tiền tệ của quốc gia, chính sách này được gọi là “Tiền đồng tệ, tệ đồng hình”. Việc thống nhất chế độ đo lường trọng lượng và thống nhất đồng tiền quốc gia đã đặt nền móng vững chắc cho sự phát triển kinh tế của nhà Tần.

Tần Thủy Hoàng để cho tể tướng Lý Tư phụ trách việc quy định cả nước sử dụng chữ tiểu triện trong văn tự. Đây chính là chính sách “Thư đồng văn”. Chính nhờ “Thư đồng văn” này mà Trung Quốc dù trải qua nhiều lần phân tách tranh chiến mà vẫn có được đồng dạng văn hóa không phân biệt. Đây đều là bởi vì việc sử dụng cùng một loại chữ đã phát huy tác dụng.

Tần Thủy Hoàng lên ngôi đã mở rộng bản đồ quốc gia. Trong sử sách có ghi chép rằng, “phía bắc mở rộng thêm ngàn dặm” khiến cho lãnh thổ nhà Tần vô cùng rộng lớn: “Đất đai nhà Tần chạy dài phía đông đến biển và đất Triều Tiên, phía tây đến Lâm Thao, Khương Trung, phía nam đến miền cửa nhà quay mặt về hướng bắc, phía bắc lấy Hoàng Hà làm biên giới và men theo Âm Sơn đến tận Liêu Đông.”

Thời Tần Thủy Hoàng tại vị đã gia tăng số quận của Trung Quốc từ 36 lên hơn 40 quận, làm khuyếch đại bản đồ của nước này lên rất nhiều. Những thành tựu mà Tần Thủy Hoàng đạt được đều thể hiện ra tài trí mưu lược kiệt xuất của ông.

4. Xây dựng Vạn Lý Trường Thành

Nhắc đến Vạn Lý Trường Thành, không ít người bình luận rằng Tần Thủy Hoàng tu kiến Trường Thành là công việc hao tiền tốn của. Xây dựng Trường Thành khiến dân lầm than, kết hợp nền chính trị hà khắc đã khiến Tần mạt. Nhưng điều này thực ra không hẳn như vậy, bởi vì trước nước Tần thì nước Tề và nước Triệu đã bắt đầu xây dựng Trường Thành rồi.

Hơn nữa, mục đích Tần Thủy Hoàng xây dựng Trường Thành là vì ngăn chặn sự xâm lược của dân tộc Hung Nô, Mông Cổ và những bộ tộc du mục khác đến từ phía bắc. Tần Thủy Hoàng vì tiêu diệt dân tộc Hung Nô mà phái đích thân con trai trưởng của mình là Phù Tô đi phòng thủ biên cương. Điều này cho thấy rõ Tần Thủy Hoàng rất xem trọng sức mạnh của Hung Nô.

Vạn Lý Trường Thành
(Hình ảnh: Qua read01)

Từ sau đời Tần, các triều đại khác cũng tiếp tục tu kiến Trường Thành, nhưng vì sao lại không bị gọi là “bạo quân”? Thực tế lịch sử chứng minh, nhờ Trường Thành che chở, Trung Nguyên mới không bị ngoại tộc tấn công thần tốc tiến vào. Vạn Lý Trường Thành được đánh giá là công trình phòng thủ quân sự “khổng lồ” hiếm có trong lịch sử thế giới.

Ngoài Vạn Lý Trường Thành, Tần Thủy Hoàng còn xây dựng nhiều công trình to lớn được đánh giá là có quyết định không sai nhưng những công trình ấy đều mất thời gian quá lâu mới hoàn thành vì vậy không tránh khỏi người dân bất bình, than trách. Đó cũng là một trong những lý do mà suốt hàng ngàn năm qua ông thường bị người đời trách lầm là “bạo quân”.

An Hòa

Xem thêm: