Tại Quảng Nam, hiện có 2 đàn voọc chà vá chân xám phân bố ở các huyện phía Trung và Nam với số lượng quần thể không nhiều, khoảng hơn 200 cá thể.

Voọc chà vá chân xám. (Ảnh: greenviet.org)

Ngày 12/12, UBND tỉnh Quảng Nam phối hợp với Hội bảo vệ động vật hoang dã (WWF), Trung tâm bảo tồn đa dạng sinh học Nước Việt xanh (Green Việt) tổ chức Hội thảo tham vấn xây dựng đề án “Bảo tồn loài voọc chà vá chân xám tại xã Tam Mỹ Tây, huyện Núi Thành giai đoạn 2019-2028”.

Tại buổi hội thảo, ông Trần Hữu Vỹ – Giám đốc Green Việt cho hay voọc chà vá chân xám được xếp hạng bảo vệ ở mức cực kỳ nguy cấp trong sách Đỏ Việt Nam và thế giới.

Tại Quảng Nam, hiện có 2 đàn voọc chà vá chân xám phân bố ở các huyện phía Trung và Nam như huyện Nam Trà My, Bắc Trà My, Phú Ninh, Núi Thành, Nông Sơn, Tiên Phước với số lượng quần thể không nhiều, khoảng hơn 200 cá thể.

Đặc biệt, tại khu vực rừng tự nhiên núi Hòn Dồ (25ha) thuộc thôn Đồng Cố (xã Tam Mỹ Tây, huyện Núi Thành) có số lượng khoảng 4 gia đình (4 đàn) voọc chà vá chân xám với 50 cá thể sinh sống.

Các cá thể sinh sống biệt lập trên diện tích rừng tự nhiên nghèo khoảng hơn 5 ha thuộc khoảnh 6, 7 tiểu khu 617 và đang chịu áp lực tác động của người dân địa phương rất lớn (do sinh cảnh bị thu hẹp, xung quanh là rừng trồng của người dân), ảnh hưởng của thời tiết lạnh vào mùa mưa (con non thường bị chết cóng).

Green Việt khẳng định đàn voọc chà vá chân xám tại huyện Núi Thành là quần thể duy nhất trên thế giới có thể dễ dàng quan sát ngoài tự nhiên. Điều này mở ra nhiều cơ hội trong việc nghiên cứu, bảo tồn loài nhưng đây cũng là nguy cơ rất lớn đe dọa sự sinh tồn của loài động vật quý hiếm này trước nguy cơ săn bắn, hoạt động sản xuất của con người.

Thảo luận về đề án, GS Lê Vũ Khôi – Khoa Sinh học, Đại học Khoa học tự nhiên (Đại học Quốc gia Hà Nội) cho rằng việc xây dựng đề án bảo tồn voọc chà vá là nhiệm vụ cấp thiết. Điều này có ý nghĩa rất lớn trong việc Việt Nam thực hiện các cam kết về chương trình đa dạng sinh học quốc tế.

Do đó, GS Khôi đề xuất đề án nên hình thành thành một khu bảo tồn loài ở Tam Mỹ Tây. Cùng với đó, đề án triển khai ở khu vực Tam Mỹ Tây cần có nghiên cứu cụ thể về trữ lượng thực vật đảm bảo đời sống cho voọc, việc trồng cây gì để voọc ăn được. Ngoài ra, cần có quy định rõ phạm vi bảo tồn, khu vực rừng cấm, phục hồi và vùng đệm xung quanh.

Đồng ý với ý kiến của GS Khôi, đại diện Hội động vật Frankfurt – ông Trần Mỹ Tâm cho rằng cần phát triển bền vững trong khai thác và bảo tồn loài voọc tại Tam Mỹ Tây. Trước hết là Quảng Nam nên ưu tiên cải thiện sinh kế của người dân địa phương ở khu vực này nhằm giảm tác động của con người đối với nơi sinh sống của đàn voọc phân bố.

Nếu phát triển du lịch song song với phục hồi sinh thái ở khu vực này mà không bảo tồn tốt là sẽ mối nguy lớn cho loài voọc. Vì vậy, tại khu vực này không nên ồ ạt xây dựng du lịch ngay mà phải ổn định về hệ sinh thái trước. Ngoài ra, cần đưa vấn đề tham vấn cộng đồng lên ưu tiên hàng đầu trong quá trình thực hiện đề án để người dân thấy được việc thu hồi đất phục vụ lợi ích chung. Người dân chỉ mất đất canh tác, tuy nhiên, sau này sẽ trực tiếp tham gia bảo vệ rừng và hưởng lợi từ các hoạt động khai thác du lịch” – ông Tâm nói.

Được biết, đề án “Bảo tồn loài voọc chà vá chân xám tại xã Tam Mỹ Tây, huyện Núi Thành giai đoạn 2019-2028” có tổng kinh phí trên 100 tỷ đồng, trong đó kinh phí của Nhà nước trên 63 tỷ đồng còn lại là nguồn huy động từ các tổ chức quốc tế.

Mục tiêu của đề án nhằm phục hồi sinh cảnh sống, bảo tồn và phát triển bền vững quần thể chà vá chân xám tại xã Tam Mỹ Tây. Qua đó, sẽ góp phần bảo vệ, duy trì và phát triển quần thể chà vá chân xám và bảo tồn đa dạng sinh học, phát triển tài nguyên rừng và đa dạng sinh học, tạo thành một điểm đến du lịch sinh thái dựa vào cộng đồng nhằm cải thiện sinh kế cho người dân và nâng cao nhận thức cho cộng đồng.

Đề án cũng đưa ra các giải pháp:

  • Bảo vệ nghiêm ngặt diện tích rừng tự nhiên khoảng 25 ha còn lại trên Hòn Dồ, Hòn Ông, Hòn Dương Bông và Dương Bản Lầu;
  • Triển khai các giải pháp làm giàu rừng, kết nối và mở rộng sinh cảnh sống trên cơ sở tạo nguồn thức ăn cho chà vá chân xám nhằm tạo một sinh cảnh có diện tích và chất lượng rừng phù hợp với quần thể sinh trưởng và phát triển;
  • Nâng diện tích rừng và sinh cảnh sống cho loài đạt tối thiểu khoảng 100 hecta đến hết năm 2018.
  • Chi cục kiểm lâm tiến hành chuyển đổi quy hoạch từ rừng sản xuất lên rừng đặc dụng để bảo tồn loài hiệu quả hơn. Đồng thời giao khoán, quản lý, bảo vệ và phát triển các mô hình hình sinh kế cho người dân thôn Đồng Cổ.

Hoàng Minh

Xem thêm: