Tổng giám đốc NXB Việt Nam thông tin làm sách giáo khoa không mang lại lợi nhuận như dư luận đồn đoán. Thậm chí, mỗi năm NXB Giáo dục còn bị lỗ trên dưới 40 tỷ đồng từ việc in và phát hành sách giáo khoa.

NXB Giáo dục Việt Nam. (Ảnh: nxbgd.vn)

Trước đó ngày 19/9, Ủy ban Thường vụ Quốc hội cho ý kiến về việc thực hiện các nghị quyết của Quốc hội về giám sát chuyên đề và chất vấn từ đầu nhiệm kỳ đến hết kỳ họp thứ 4.

Bà Lê Thị Nga – Chủ nhiệm Ủy ban Tư pháp đặt vấn đề về nghi ngại trong hoạt động độc quyền xuất bản sách của NXB Giáo dục. Bà Nga cho rằng mỗi năm chúng ta xuất bản hơn 1 triệu cuốn SGK, xã hội mất 1.000 tỷ đồng nhưng đến năm sau không dùng được nữa?.

Còn bà Nguyễn Thanh Hải – Trưởng ban Dân nguyện đề nghị Bộ trưởng Giáo dục thanh tra xem có hiện tượng lợi ích nhóm giữa biên soạn và nhà in? Vì sách sử dụng một lần hay nhiều lần là do người in sách.

NXB Giáo dục Việt Nam đã có buổi trao đổi với báo chí về thông tin trên.

Ông Hoàng Lê Bách – Tổng giám đốc NXB Giáo dục Việt Nam khẳng định sách giáo khoa không thiết kế để học sinh viết vào. Bài tập trong sách là do yêu cầu chuyên môn của môn số môn đặc thù như Toán, tiếng Anh nên khi biên soạn các tác giả đã đưa vào dạng bài trắc nghiệm điền khuyết, lựa chọn đúng/sai, cặp đôi… Cách này nhằm tạo hứng thú học tập, giúp học sinh làm quen với các dạng bài tập theo xu thế chung của sách giáo khoa ở các nước phát triển.

Nhiều nước như Australia, Singapore, Trung Quốc… sách giáo khoa cũng đưa các dạng bài tập như vậy. Ở Việt Nam, các sách giáo khoa như Toán 1 xuất bản giai đoạn 1976-1979, Toán 2 xuất bản giai đoạn 1980-1989, Toán xuất bản giai đoạn 1990-2002 đều có các dạng câu hỏi, bài tập như trên“- ông Bách cho hay.

Để tránh học sinh điền trực tiếp vào sách, các tác giả đã có những dòng lưu ý. Ví dụ, sách giáo khoa Ngữ văn 7, trang 15 (hoặc Ngữ văn 9, 11) có bài điền/viết vào chỗ trống, cuối trang sách là dòng “Học sinh chép lại và làm vào vở bài tập”. Bộ Giáo dục cũng hướng dẫn giáo viên nhắc nhở học sinh ý thức giữ gìn, không viết, vẽ… vào sách giáo khoa để sử dụng được lâu bền.

Theo quy trình, sau khi được Hội đồng quốc gia thẩm định thông qua và Bộ trưởng Giáo dục ký ban hành, sách giáo khoa không được chỉnh sửa nội dung nếu không được Bộ Giáo dục phê duyệt. Vì thế, NXB không tự ý và cũng không được phép tự ý thay đổi hoặc thiết kế thêm nội dung cho sách giáo khoa để học sinh viết vào dẫn tới phải bỏ đi sau mỗi năm học. Doanh nghiệp ngược lại còn phát động và duy trì phong trào sử dụng lại sách giáo khoa cũ.

Theo Tổng giám đốc NXB Giáo dục, mỗi năm gần 35% sách giáo khoa cũ được học sinh sử dụng lại. Cụ thể, năm 2018 cả nước có gần 17 triệu học sinh. Theo danh mục sách giáo khoa được Bộ Giáo dục phê duyệt từ lớp 1 đến 12, trung bình mỗi học sinh cần 10,5 bản sách. Nếu tất cả sử dụng sách giáo khoa mới, số lượng cần in là khoảng 170 triệu bản.

Tuy nhiên, năm nay lượng sách giáo khoa được phát hành là 110 triệu bản, đáp ứng nhu cầu của gần 65% học sinh. Số còn lại là các em sử dụng sách giáo khoa cũ, sách mượn từ thư viện, tủ sách dùng chung…“, ông Bách nói.

Trả lời nghi vấn về lợi ích nhóm khi làm sách giáo khoa, ông Bách thông tin chúng tôi làm sách giáo khoa không mang lại lợi nhuận như dư luận đồn đoán. Thậm chí, mỗi năm NXB Giáo dục còn bị lỗ trên dưới 40 tỷ đồng từ việc in và phát hành sách giáo khoa.

Ông Bách còn dẫn Báo cáo Kiểm toán báo cáo tài chính các hoạt động liên quan đến quản lý, sử dụng vốn, tài sản nhà nước năm 2016 tại NXB Giáo dục Việt Nam ngày 26/1 của Kiểm toán Nhà nước. Văn bản xác nhận doanh thu sách giáo khoa năm 2015 là 656,6 tỷ đồng, kết quả kinh doanh mảng sách giáo khoa lỗ 43,8 tỷ đồng; doanh thu sách giáo khoa năm 2016 là 735,2 tỷ đồng, kết quả kinh doanh mảng sách giáo khoa lỗ 43,3 tỷ đồng.

Tại báo cáo tài chính năm 2017 được kiểm toán độc lập kiểm toán số liệu doanh thu sách giáo khoa của NXB Giáo dục Việt Nam là 703,9 tỷ đồng, lỗ 38,14 tỷ đồng.

Lý do hoạt động xuất bản, phát hành sách giáo khoa bị lỗ vì chi phí đầu vào tăng cao, trong khi giá bán không thay đổi suốt 8 năm qua (từ 2011). Chi phí đầu vào của hoạt động xuất bản, phát hành sách giáo khoa gồm: nguyên nhiên vật liệu (giấy in, điện, nước, xăng dầu…), nhân công, tiền công in trả các nhà in, chi phí vận chuyển…

Toàn bộ khoản chi này NXB Giáo dục Việt Nam phải tự hạch toán, tự cân đối, không có trợ giá hoặc hỗ trợ từ ngân sách nhà nước. Doanh nghiệp phải sử dụng các nguồn thu khác để bù đắp lỗ 40 tỷ đồng mỗi năm của hoạt động xuất bản, phát hành giáo khoa” – ông Bách cho biết.

Trước câu hỏi vì sao phải bù lỗ mà NXB vẫn chiết khấu phát hành sách giáo khoa, việc kinh doanh sách tham khảo lãi ra sao để bù lỗ, lãnh đạo NXB Giáo dục Việt Nam hẹn “thông tin vào dịp thích hợp”.

Về nghi vấn NXB Giáo dục Việt Nam đưa ra mức chiết khấu rất cao cho các cơ sở giáo dục để đưa sách giáo khoa kèm nhiều sách tham khảo vào trường học, ông Bách giải thích NXB Giáo dục chỉ phát hành sách thông qua hệ thống công ty sách và thiết bị trường học ở mỗi tỉnh thành.

Chúng tôi không phát hành trực tiếp tới nhà trường. Còn các doanh nghiệp đó có vì lợi nhuận mà triển khai hay không chúng tôi không thể nắm được vì không quản lý họ. Mặt khác, mảng sách tham khảo có hàng chục NXB được làm và họ cũng tìm cách đưa vào trường học” – ông Bách nói.

Hoàng Minh

Xem thêm: