Thụy Điển và các nước láng giềng Bắc Âu có tỷ lệ biết chữ cao nhất thế giới. Người Thụy Điển cho rằng sự tiếp cận bình đẳng với giáo dục và kiến thức là một yếu tố quan trọng đối với thành công trong tương lai của mỗi cá nhân. Thế nên, vị trí địa lý không lý tưởng không thể ngăn cản người dân tiếp cận con chữ vì họ đã có thuyền thư viện hay còn gọi là thư viện nổi.

Thuyền thư viện Bokbåten (Ảnh: Bokbåten)

Thụy Điển có một thư viện nổi được gọi là Bokbåten, có nhiệm vụ mang hàng ngàn cuốn sách cho người dân trên các hòn đảo xa xôi thuộc quần đảo Stockholm hai lần một năm. Mỗi mùa xuân và mùa thu kể từ năm 1953, dịch vụ thư viện Stockholm sẽ thuê một chiếc thuyền lớn trong một tuần, chứa đầy đủ sách cho khoảng 23 hòn đảo có người ở (Na Uy cũng có một cái gọi là Epose). Vào năm 2018, một người phụ nữ tên Maria Anderhagen đã tiếp quản Bokbåten vì cô có tầng hầm lớn nhất trong thị trấn, đủ sức lưu trữ tất cả các cuốn sách giữa các chuyến đi.

Tuy bề ngoài chỉ là một chiếc thuyền bình thường, bên trong Bokbåten chẳng khác gì một trung tâm văn học. Thư viện nổi có kệ gỗ cao, bàn lớn, xe đẩy sách, bàn thanh toán dài, thông báo sự kiện được dán trên tường. Có sách ảnh cho trẻ em, sách in khổ lớn, sách văn học, lịch sử, khoa học, sách đan lát, dạy nấu ăn, kỹ năng mềm. Chiếc thuyền mang theo khoảng 3000 cuốn sách và người dân có thể đưa ra yêu cầu để lần sau có đúng cuốn sách muốn đọc. Vì cư dân đảo có thể đặt hàng trước nên các hộp đựng sách được xếp xung quanh thuyền, chờ được giao tận tay khách hàng.

Kệ sách trên thuyền thư viện Bokbåten (Ảnh: Bokbåten)

Khi thuyền cập bến, cư dân sẽ leo lên tàu để trả lại những cuốn sách họ mượn trong chuyến thăm gần nhất rồi kiểm tra các dịch vụ mới nhất của thư viện. Các thủ thư làm việc trên tàu cũng tiết lộ rằng những cuốn best seller (bán chạy nhất) sẽ được người dân yêu cầu nhiều nhất.

Ngoài thư viện nổi, Thụy Điển còn có thư viện xe buýt giúp mang sách đến cho mọi người ở các cộng đồng nông thôn. Họ cũng phát triển các thư viện “bộc phát” ở những nơi tụ tập đám đông như cửa hàng, nhà hàng, quán cà phê. Chiếc thuyền bắt đầu như một dịch vụ cho ngư dân và công nhân đảo nhưng mở rộng để phục vụ những cư dân thích đọc các bản sao cứng của sách hơn sách điện tử hoặc sách âm thanh.

Kệ sách trên thuyền thư viện Bokbåten (Ảnh: Bokbåten)

Theo nghiên cứu năm 2010 được công bố trên tạp chí Journal Resource Sharing & Information Networks thì thư viện nổi mang đến các giá trị tích cực cho cả trẻ em và người lớn. Thư viện nổi giúp thúc đẩy việc đọc cả ở những quần đảo xa xôi ít người ở. Tuy vậy, tương lai cho thư viện nổi không hề chắc chắn. Ví dụ như ở Phần Lan, họ xây một thư viện trị giá 11 triệu đô la nhưng quá trình đó đã cắt giảm chi phí cho một chiếc thư viện nổi đã hoạt động được 30 năm.

Minh Minh