Trí huệ của cổ nhân: Đạo đức suy đồi dẫn đến thiên tai nhân họa

Ngày nay khi đối mặt với những hiện tượng dị thường như sóng thần, bệnh dịch, hạn hán, lũ lụt… người ta thường cho rằng đó là hiện tượng tự nhiên, “tai họa tự nhiên”. Nhưng người xưa lại không nghĩ như vậy, họ cho rằng, đó chính là phương thức mà Trời cảnh báo con người đang làm việc ác!

đạo đức
(Hình qua: zzjdkj.com)

Vào giữa trưa ngày 28 tháng 7 năm Khang Hy thứ 18, một trận động đất kinh hoàng đã xảy ra tại kinh thành. Trận động đất này mạnh cấp 8, tâm chấn nằm tại vùng Bình Cốc, Tam Hà. Trận động đất ảnh hưởng đến một phạm vi rất rộng lớn, bao gồm cả 6 tỉnh xung quanh là Hà Bắc, Sơn Tây, Thiểm Tây, Liêu Ninh, Sơn Đông, Hà Nam cùng với hơn 200 châu huyện khác nhau. Tại kinh thành nhiều bức tường thành, các trụ sở nha môn, nhà dân đều bị đổ sập, rất nhiều người chết và bị thương.

Trước đại nạn bất ngờ này, Hoàng đế Khang Hy đã nhanh chóng áp dụng nhiều biện pháp khắc phục. Một mặt ông lấy 10 vạn lượng bạc trong kho bạc nhà nước để cứu tế nạn dân. Mặt khác ông kêu gọi các quan lại và người giàu quyên góp tiền của để cứu trợ. Nhưng điều ông đặt lên hàng đầu là ra lệnh cho quan lại lớn bé trong triều phải nghiêm chỉnh kiểm điểm lại bản thân và các công tác của mình một cách toàn diện.

Ông tự mình cố gắng tu tỉnh làm gương, đồng thời cũng yêu cầu các quan lại phải “nhất định sẽ trừ bỏ tận gốc rễ các tệ nạn xã hội đã kéo dài bấy lâu nay”. Hoàng đế Khang Hy nói: “Các khanh cần phải thanh tẩy từ bản chất, công chính tự thề với bản thân mình, ra sức cải sửa những điều sai trái của bản thân, nuôi tâm chí vì nhân dân vì đất nước”.

Chưa đầy 4 tiếng sau khi xảy ra động đất, Hoàng đế Khang Hy ra lệnh triệu tập các quan lại Mãn Hán trong nội các, Cửu khanh, Chiêm sự, khoa, còn cho gọi các đại học sỹ Minh Châu, Lý Úy tới cung Càn Thanh, nghiêm khắc căn dặn và phê bình mấy viên quan: “Từ lúc được bổ nhiệm tới nay, sinh kế của gia đình quá đầy đủ, hoàn toàn chẳng còn chút tâm đền ơn báo quốc, chẳng những không thanh liêm chuyên cần mà ngược lại hành vi càng thêm tham lam vô độ, đã thành thói quen rồi.” Hoàng đế còn tỏ rõ quyết tâm: “Nếu những loại người “gian ác” như thế không cố gắng tỉnh ngộ và thay đổi, một khi bị điều tra ra được, thì hoàn toàn chiếu theo quốc pháp, quyết không tha thứ.”

đạo đức
(Hình minh họa: Qua epaper.gmw.cn)

Hai ngày sau, Hoàng đế Khang Hy lại một lần nữa triệu tập các quan lại người Mãn người Hán, trên từ quan Học sỹ xuống dưới tới quan Phó đô ngự sử ra cửa Tả Dực môn, đồng thời cho người truyền chỉ thị, tuyên bố rõ 6 điều tệ nạn hiện tại xảy ra trong việc chính sự mà Hoàng đế nhận thấy, bao gồm :

Một là: Các cấp quan lại cai trị hà khắc và bắt dân chúng phải lao dịch nặng nề, vơ vét của dân cho đầy túi tham khiến nhân dân khốn khổ cùng cực.

Hai là: Có rất nhiều quan đại thần vì tư lợi mà làm trái phép công.

Ba là: Trong lúc dùng binh, tùy tiện giết người đốt nhà, cướp bóc của người dân vô tội.

Bốn là: Quan lại địa phương đối với những điều khốn khổ của nhân dân thì không dâng sớ tâu trình phản ánh. Còn đối với việc cứu trợ cho dân chúng những lúc thiên tai hạn hán thì xâm phạm cướp đoạt bừa bãi, báo cáo giả dối, nhân dân trong thực tế không được hưởng sự cứu trợ của nhà nước.

Năm là: Hình phạt tù ngục bất công, nhiều vụ án tồn đọng không xem xét giải quyết.

Sáu là: Người nhà và nô bộc của nhiều Vương Công đại thần chiếm đoạt lợi ích của dân đen, can thiệp vào việc kiện cáo tố tụng, làm càn bậy coi thường pháp luật.

Hoàng đế Khang Hy yêu cầu các quan đại thần phải đề xuất các biện pháp cụ thể để chấm dứt 6 loại tệ nạn như trên. Ông đặc biệt nhấn mạnh rằng, muốn loại trừ được tệ nạn, thì mấu chốt là các quan lớn phải làm gương mẫu trước tiên. Ông nói: “Nếu quan đại thần liêm chính, thì các quan Tổng đốc, Tuần phủ mới kiêng sợ, không dám vì việc tư lợi mà làm trái pháp luật. Tổng đốc, Tuần phủ thanh liêm chính trực, thì quan lại cấp dưới tự nhiên sẽ có phẩm hạnh trong sạch, tuy chỉ có một chút lỗi lầm thiếu sót cũng nhất định lo lắng và tu chỉnh, không gây ra những việc tổn hại nặng nề cho dân chúng”.

Các quan Đại thần căn cứ theo ý chỉ của Hoàng đế Khang Hy, trong vòng 10 ngày đã nghĩ ra các biện pháp trừ bỏ 6 điều tệ nạn kể trên, bao gồm “cách chức truy tố”, “vĩnh viễn không bổ nhiệm làm quan nữa” và cả biện pháp xử phạt nghiêm khắc là tử hình đối với những kẻ vi phạm. Hoàng đế Khang Hy đã phê chuẩn những biện pháp xử lý ấy.

Sỡ dĩ hoàng đế Khang Hy làm như thế bởi vì ông là người “Kính Trời hiểu Mệnh” và tuân theo các quy luật của vũ trụ. Người Trung Hoa từ xưa đã nhận thức được quy luật “Thiên nhân hợp nhất”, hiểu được rằng có những sức mạnh tiềm ẩn đằng sau mọi thứ trong tự nhiên. Họ tin rằng những thiên tai ấy thường là sự cảnh cáo từ Thiên Thượng về những việc làm sai trái của con người nơi thế gian, về sự suy đồi của đạo đức xã hội. Vì vậy, khi xảy ra những hiện tượng dị thường, người “kính Trời hiểu mệnh” sẽ biết hướng vào nội tâm mà suy xét tìm kiếm những lỗi lầm của bản thân, tu chỉnh lại, nhờ vậy mà có thể thay đổi được hoàn cảnh.

An Hòa (dịch và t/h)

Xem thêm: