Tìm hiểu nghệ thuật Phục Hưng: Sự mỉa mai trong bức “Chim ác là trên giá treo cổ”

Tại Tây phương, khi nghệ thuật vươn đến sự hoàn mỹ và hài hòa cao độ trong thời kỳ Phục Hưng, thì trung tâm của nó nằm tại Rome, thành phố của các Giáo hoàng, các nhà thờ, cung điện, và các bức họa.

Người xưa tin rằng, mỗi nền văn hóa đều là một món quà quý giá mà thiên thượng truyền xuống cho nhân loại, mỗi nền văn minh đều khởi đầu nhờ sự dẫn dắt của chư Thần. Trong loạt bài viết tìm hiểu về nghệ thuật Phục Hưng, báo Trí Thức VN muốn giới thiệu tới độc giả nền văn hóa phương Tây ở thời kỳ đỉnh cao của nó – Thời kỳ Phục Hưng.

Tìm hiểu nghệ thuật Phục Hưng: Sự mỉa mai trong bức “Chim ác là trên giá treo cổ”

“Chim ác là trên giá treo cổ” là một bức tranh sơn dầu trên gỗ được nghệ sĩ Phục Hưng theo trường phái Flemish, Pieter Bruegel bố, vẽ vào năm 1568.

Mặc dù không biết bức tranh này được vẽ với mục đích gì, nhưng nó là tác phẩm mà Bruegel di chúc lại cho vợ. Người ta cũng cho rằng nó là một trong những tác phẩm cuối cùng của vị danh họa.

Trước khi Bruegel mất vào năm 1569, ông đã yêu cầu vợ đốt bỏ một số tác phẩm sau khi ông chết, nhưng lại yêu cầu bà giữ lại bức tranh này cho riêng mình. Hiện bức tranh được lưu giữ tại bảo tàng Hessisches Landesmuseum ở Darmstadt, Đức.

Hầu hết các bức tranh vào thời kỳ sau này của Bruegel thường có các nhân vật lớn, nhưng trong bức này và bức “Bão biển”, thì Bruegel lại quay trở lại miêu tả không khí trong tranh, quang cảnh tự nhiên và bầu trời.

Tìm hiểu nghệ thuật Phục Hưng: Sự mỉa mai trong bức “Chim ác là trên giá treo cổ”

Bức “Chim ác là trên giá treo cổ” mô tả cảnh ba người nắm tay nhảy múa bên trong một khu rừng, theo âm nhạc từ một chiếc kèn túi, gần đó là một cái giá treo cổ. Trên cái giá treo cổ có một con chim ác là đang đứng.

Tìm hiểu nghệ thuật Phục Hưng: Sự mỉa mai trong bức “Chim ác là trên giá treo cổ”
Con chim ác là.

Vị trí con chim ác là dường như chia đôi bức họa, với một phần bên trái là phong cảnh có phần đan xen hơn, còn bên phải là phong cảnh có phần thoáng hơn.

Ở phía dưới giá treo cổ, một con chim ác là khác đang đứng, và phía bên phải của nó là hộp sọ của một loài động vật.

Tìm hiểu nghệ thuật Phục Hưng: Sự mỉa mai trong bức “Chim ác là trên giá treo cổ”

Ở phía bên trái tranh, gần người xem nhất là một người đàn ông đang đi vệ sinh trong bụi rậm, trong khi những người khác thì đang xem nhảy múa.

Tìm hiểu nghệ thuật Phục Hưng: Sự mỉa mai trong bức “Chim ác là trên giá treo cổ”

Bên phải giá treo cổ, về phía xa, có một cây thánh giá, và xa hơn nữa là một ngôi nhà và chiếc cối xay nước.

Tìm hiểu nghệ thuật Phục Hưng: Sự mỉa mai trong bức “Chim ác là trên giá treo cổ”

Còn xa hơn nữa ở bên trái, chúng ta có thể thấy một thị trấn, rồi một tòa lâu đài trên mỏm đá. Tiếp tục nhìn ra xa hơn, là những thị trấn bên sông.

Tìm hiểu nghệ thuật Phục Hưng: Sự mỉa mai trong bức “Chim ác là trên giá treo cổ” Tìm hiểu nghệ thuật Phục Hưng: Sự mỉa mai trong bức “Chim ác là trên giá treo cổ”

Tìm hiểu nghệ thuật Phục Hưng: Sự mỉa mai trong bức “Chim ác là trên giá treo cổ” Tìm hiểu nghệ thuật Phục Hưng: Sự mỉa mai trong bức “Chim ác là trên giá treo cổ” Tìm hiểu nghệ thuật Phục Hưng: Sự mỉa mai trong bức “Chim ác là trên giá treo cổ”

Bruegel đã sử dụng các màu nâu ở gần, màu xanh lá cây ở giữa, và màu xám cùng xanh da trời ở phía xa, nhằm tạo nên chiều sâu cho bức tranh.

Trong quan niệm của phương Tây, loài chim ác là là một loài chim ba hoa, vậy nên nó đại biểu cho những người nói nhiều, ham vui, quá hoan hỉ. Ba người nông dân đang nhảy nhót thẳng tới cái giá treo cổ, vậy nên có thể Bruegel đang muốn ám chỉ rằng sự vui mừng quá đỗi có thể sẽ mang đến thảm họa cho người ta.

Tìm hiểu nghệ thuật Phục Hưng: Sự mỉa mai trong bức “Chim ác là trên giá treo cổ”

Và một điều cũng khá mỉa mai là chiếc giá treo cổ của Bruegel không phải là một chiếc giá có thực. Thoạt nhìn vào phía trên thì ta có thể cảm giác như chiếc giá đang quay về phía xa bên trái, nhưng khi nhìn vào phía dưới thì lại cảm giác nó quay về phía xa bên phải. Đó chính là sự ngược đời khi hoan hỉ và ba hoa có thể dẫn tới giá treo cổ, cũng như niềm vui quá mức có thể dẫn tới nỗi buồn và sự chết chóc.

Thanh Tuyết

Xem thêm: