Phương pháp dạy con thành người tài đức của bậc hiền nhân xưa – Kỳ 9

Cổ nhân có câu: “Một đời mẹ không tốt, mười đời con không tốt”, để nhấn mạnh tầm quan trọng lớn lao của người mẹ đối với việc giáo dục con cái. Thời xưa, “vợ hiền, mẹ tốt”, “giúp chồng, dạy con” vừa là trách nhiệm vừa là tiêu chuẩn và đạo đức cao đẹp của người phụ nữ. 

Giáo dục
(Hình minh họa: Qua weixinyidu.com)

Trong lịch sử, những người con nhờ sự giáo dục của mẹ mà trở thành người gương mẫu, trở thành những vị quan tốt là nhiều không đếm xuể. Những người mẹ ấy không chỉ nuôi dưỡng mà còn dùng chính đức hạnh của bản thân mình để giáo hóa con cái đạo làm người. Nhờ đó mà khiến cho con trở thành những người có phẩm chất đạo đức cao thượng, được hậu nhân đời đời ca ngợi.

Đào mẫu tên thật là Trạm Thị là mẹ của Đào Khản. Bà được xưng là một trong những lương mẫu nổi tiếng thời Trung Hoa cổ đại. Phương pháp dạy con và cách đối đãi khoan dung của bà với người khác khiến người đời sau không ngừng tán dương.

Đào Khản (259 -334) tự là Sĩ Hành, là người Tầm Dương. Ông sớm mồ côi cha từ nhỏ, gia cảnh vô cùng bần hàn. Mẹ ông đã một mình chịu đựng vất vả, dựa vào dệt vải may áo kiếm sống, nuôi con ăn học. “Tiệt phát diên tân” , “Phong đàn thối trả” là hai điển cố nổi tiếng về cách dạy con của mẹ Đào Khản được lưu truyền hàng ngàn năm qua. Cũng từ đức hạnh và cách dạy con của mình mà bà được người đời tôn là “người mẹ tài đức”.

Mẹ cắt tóc đổi lấy thức ăn để tiếp đãi bạn của con

Giáo dục
(Hình minh họa: Qua Chuansong.me)

Lúc Đào Khản còn trẻ, có một hôm tuyết rơi đầy trời. Bạn của Đào Khản là Hiếu liêm Phạm Quỳ ở Bà Dương đến chơi nhà. Đào Khản bởi vì nhà quá nghèo túng, không có gì tiếp đãi bạn nên trong lòng vô cùng lo âu. Đào mẫu thấy vậy liền an ủi con trai, nói: “Con cứ lo việc giữ khách lại đi, mẹ sẽ nghĩ cách để tiếp đãi bạn con.”

Thế rồi bà lấy kéo cắt tóc của mình đem đổi lấy rượu và đồ ăn, lấy cỏ khô lót trên giường cắt nhỏ cho ngựa của Phạm Quỳ ăn. Phạm Quỳ sau khi biết được việc này, đã xúc động nói: “Chỉ người mẹ như vậy mới có thể giáo dục ra một người con nhân tài như Đào Khản!”

Việc làm “cắt tóc đổi thức ăn” để tiếp đãi bạn của con đã khắc sâu vào trong tâm trí của Đào Khản. Mặc dù cảnh nhà nghèo khó, nhưng Đào mẫu luôn dùng đạo đức tốt đẹp để đối đãi với bạn của con và mọi người. Vì thế  sau này, khi đã làm quan lớn, Đào Khản vẫn luôn ghi nhớ, dùng lòng cung kính, đạo đức tốt đẹp và lễ phép để đối đãi với người khác.

Nghiêm khắc giáo dục con bài học liêm khiết

Giáo dục
(Hình minh họa: Qua kknews.cc)

Đào Khản từng làm quan huyện ở Tầm Dương, Chiết Giang, quản giáo ngư nghiệp. Thời gian ấy, thường xuyên có thuộc hạ biếu tặng cá cho ông.

Là một người con có hiếu, Đào Khản luôn nhớ đến mẹ ở quê nhà sống một cuộc sống thanh bần. Một lần nọ, thuộc hạ của Đào Khản tặng cho ông một hũ cá trả, ông liền nhờ người thuận đường đem về quê biếu mẹ.

Không ngờ, Đào mẫu sau khi nhận được hũ cá trả, đã đổi mừng thành lo, liền lấy giấy bút viết chữ “phong” phong kín hũ lại và viết cho Đào Khản một lá thư. Trong thư bà viết: “Con là quan, lại lấy đồ của nhà nước tặng cho mẹ. Như thế, chẳng những không mang lại cho mẹ niềm vui mà trái lại, còn làm cho mẹ thêm sầu lo hơn.”

Đào Khản nhận được cá mẹ gửi trả kèm một lá thư thì trong lòng vô cùng chấn động, hổ thẹn muôn phần. Việc làm này của Đào mẫu đã để lại cho con trai một bài học vô cùng sâu sắc. Từ đó về sau, trên con đường làm quan của mình, Đào Khản luôn ghi nhớ dạy bảo của mẹ, dùng tấm lòng thanh khiết, trong sạch để làm việc, giúp dân.

Đào Khản học rộng, tài cao, làm người chính trực, công bằng, tuân thủ pháp tắc nên con đường làm quan của ông cũng rộng mở. Ban đầu, từ một trưởng quan, ông được phong làm Thái úy, Đô đốc đại tướng quân, Trường sa quận công. Ông trở thành một người tài đức, một vị quan gương mẫu trong lịch sử Trung Hoa. Người ta nhận định rằng, hết thảy những thành tựu mà ông đạt được trong cuộc đời đều là thành quả từ cách giáo dục trí tuệ của mẹ ông – Đào mẫu.

An Hòa (t/h)

Xem thêm: