Đạo của người quân tử: Gặp ‘sắc dục’ mà tâm không bị nhiễu loạn

Thời cổ đại, bậc thánh nhân và những người có đạo đức cao thượng đều lấy đức làm trọng. Rất nhiều người trong số họ khi gặp ‘sắc dục’ đều vô cùng nghiêm khắc giữ mình, thủ giữ tiết tháo, đức hạnh.

quân tử
(Hình minh họa: Qua read01.com)

Điển cố: “Ngồi mà trong lòng vẫn không loạn”

“Tọa hoài bất loạn” (ngồi mà trong lòng vẫn không loạn), ý chỉ người đàn ông đoan chính, dù ở cạnh người phụ nữ mà trong tâm không nảy sinh ý đồ xấu.

Trong “Thuần chính mông cầu” thời nhà Nguyên có ghi chép về điển cố này như sau: Liễu Hạ Huệ sống ở nước Lỗ vào thời Xuân Thu.

Một hôm vào đêm đông giá rét, có một người phụ nữ vô gia cư đến nhà ông tìm nơi trú ẩn nhờ. Liễu Hạ Huệ lo ngại rằng cô gái này có thể sẽ chết vì lạnh, nên ông đã để cô vào trong nhà và ngồi trên đùi mình.

Hơn nữa, ông còn quấn áo mình quanh người của cô và áp cơ thể của cô vào mình để cô gái đỡ lạnh. Họ đã ngồi như vậy suốt đêm và ông đã không làm bất kỳ điều gì không đứng đắn.

Cũng theo sử sách ghi chép, Liễu Hạ Huệ vừa có tài an bang lại có đủ đạo đức của một chính nhân quân tử. Ông được Khổng Tử, Mạnh Tử xưng là hiền nhân, thánh nhân, người có đạo đức cao thượng. Điển cố “Tọa hoài bất loạn” cũng được lưu truyền mãi cho đến ngày nay.

Tư Mã Quang cự tuyệt nạp thê thiếp

quân tử
(Hình minh họa: Qua kknews.cc)

Thời Bắc Tống, Tư Mã Quang từng làm quan cho bốn đời Vua, Nhân Tông, Anh Tông, Thần Tông, Triết Tông. Ông lấy vợ là Trương Thị. Hai người kết hôn với nhau hơn 15 năm nhưng vẫn chưa có con. Mặc dù Tư Mã Quang không hề để ý đến việc phải có con nối dõi tông đường, nhưng Trương Thị lại vẫn một mực muốn nạp thê thiếp cho ông. Tư Mã Quang biết được tâm ý của vợ nhưng một mực không đồng ý.

Một lần Trương Thị dẫn một cô gái còn trẻ tuổi, xinh đẹp đến thư phòng của Tư Mã Quang nhân lúc ông đang nghỉ ngơi. Nhưng Tư Mã Quang một mực không để ý đến cô gái trẻ tuổi này đang tiến đến ngay bên cạnh ông. Cô gái này vì muốn Tư Mã Quang để ý đến mình, đã cố ý cầm một quyển sách lên và hỏi: “Xin hỏi đại nhân, đây là quyển sách gì?”

Tư Mã Quang trang trọng chắp tay trả lời: “Đây là cuốn ‘Thượng thư’!” Sau đó ông lại tiếp tục làm việc của mình mà không hề để ý đến cô gái ấy. Cuối cùng, vì không lay động được ông, cô gái đành phải lui ra ngoài.

Vợ ông vẫn kiên nhẫn tìm một cô gái khác, với hy vọng ông có thêm một người vợ để sinh con nối dõi. Một hôm, bà gọi cô gái đến rồi nói: “Sau khi ta ra ngoài, cô hãy đến thư phòng của lão gia nhà ta!”

Buổi chiều, cô gái bê trà vào thư phòng của Tư Mã Quang. Tư Mã Quang thấy cô gái bước vào phòng của mình liền nghiêm nghị nói: “Phu nhân tôi không có ở nhà, cô tới có việc gì? Hãy mau rời đi!” Với giọng nói và vẻ mặt nghiêm nghị của mình, Tư Mã Quang đã khiến cô gái lập tức rời đi.

Đức hạnh của Tư Mã Quang không chỉ được Quân thần đương thời kính trọng mà còn được người đời ca ngợi, tán dương.

Địch Nhân Kiệt gặp mỹ nhân quyến rũ

quân tử
(Hình minh họa: Qua read01)

Tuổi thanh niên Địch Nhân Kiệt có tướng mạo cao lớn, khôi ngô, tuấn tú. Một lần đến kinh thành dự thi giữa đường trú lại một quán trọ. Khi Địch Nhân Kiệt đang đọc sách dưới ánh đèn trong đêm yên tĩnh thì bất ngờ có một thiếu phụ xinh đẹp bước vào. Thiếu phụ này là con dâu của gia chủ quán trọ.

Cô gái này sau khi kết hôn thì chồng sớm qua đời, vào lúc ban ngày đã trông thấy Địch Nhân Kiệt tướng mạo tuấn tú phi phàm nên trong lòng đã động tình, không kìm nén được. Thiếu phụ chờ đến tối mới lấy lý do xin lửa đến phòng Địch Nhân Kiệt để quyến rũ.

Địch Nhân Kiệt biết rõ ý đồ của thiếu phụ nhưng không chút động lòng. Hơn nữa, ông còn nói lời chân thành: “Vẻ đẹp diễm lệ của cô khiến ta nhớ lại lời của lão hòa thượng đã căn dặn.”

Thiếu phụ hiếu kỳ gặng hỏi, Địch Nhân Kiệt lên tiếng trả lời: “Trước khi đi ta có ở nhờ trong chùa đọc sách. Vị hòa thượng già trong chùa trông thấy tướng mạo của ta đã cho lời khuyên: ‘Cậu có tướng mạo anh tuấn đĩnh đạc như thế, sau này nhất định hiển quý vang danh. Nhưng cậu cần phải nhớ không được tham sắc phạm dục để hủy hoại tiền đồ’.

Ta thưa: ‘Mỹ sắc ai ai cũng thích, sao có thể ngăn nổi ham muốn này?’

Vị hòa thượng già liền chỉ dạy: “Khi con thấy một khuôn mặt xinh đẹp, lúc dục niệm bị kích thích, nếu con tưởng tượng mỹ nữ là hồ ly tinh hút máu, ma quỷ rắn độc, tưởng tượng khuôn mặt mỹ lệ thành mặt người trọng bệnh, vừa vàng vọt lại khắc khổ, giống mặt quỷ. Tưởng tượng lớp son phấn quyến rũ thành vẻ mặt của người lúc sắp lâm chung, tưởng tượng người duyên dáng thục nữ mê hoặc thành người bị nhiễm giang mai lở loét hôi thối, khiến người ta chỉ muốn bịt mũi bỏ chạy. Một khi giao hợp với cô ta không những bị hút hết máu huyết, tinh khí khô cạn mà trăm bệnh thâm nhập, chịu tận cùng đau khổ. Nếu làm được như thế thì dục niệm sẽ lạnh lẽo như băng.” Thiếu phụ nghe Địch Nhân Kiệt nói thì có chút đăm chiêu.

Địch Nhân Kiệt lại nói tiếp: “Lời dạy của lão hòa thượng ta ghi khắc vào tim. Vì thế vừa rồi cô vừa mắt liếc đong đưa thì những lời của vị lão hòa thượng lại văng vẳng bên tai ta. Cô xưa nay có đủ ý chí giữ mình như thế thật vô cùng đáng quý, chớ vì chút xao động nhất thời mà hủy hoại thanh danh bao công giữ gìn. Huống hồ trên cô còn có cha mẹ chồng tuổi già, dưới có con thơ dại, ai cũng cần cô quan tâm chăm sóc. Nếu thông gian với ta, bỏ đi theo ta thì cha mẹ chồng già yếu và con thơ không còn chỗ nương tựa.

Những nàng dâu thời xưa biết giữ lễ tiết luôn được người đời tôn vinh, ví như Hàn Cửu Anh vì sợ bị bọn sắc tặc cưỡng hiếp đã tự hủy làm xấu đi cái mũi của mình. Hay phu nhân Cao Trọng Cử gặp tên dâm đãng đã dùng cán gương chọc vào hai mắt mình, hủy dung mạo để giữ lễ tiết. Còn có rất nhiều tấm gương kiên trung, một lòng giữ gìn phẩm giá, trong đó có người nhảy xuống giếng, có người lấy đồ nóng hủy dung nhan, họ nghĩ ra rất nhiều cách để giữ mình…”

Thiếu phụ sau khi nghe Địch Nhân Kiệt nói thì trong tâm cảm động, nước mắt trào ra, lên tiếng cảm tạ: “Cảm tạ ân công đại đức, không những bảo toàn tiết tháo cho tôi mà còn dạy tôi một bài học. Từ nay về sau tôi kiên quyết giữ lòng như nước đọng, băng thanh ngọc khiết, giữ trọn tiết tháo, đền đáp lời dạy của ân công hôm nay.” Nói xong thiếu phụ liên tục bái tạ rồi xin cáo từ.

Về sau, người thiếu phụ này đã làm đúng như lời hứa, kiên thủ phụ tiết, hiển danh trong vùng và được người đời ca ngợi.

Quả thực là, ông Trời không phụ lòng người có thiện đức. Địch Nhân Kiệt sau đó vào kinh dự thi đã đỗ trạng nguyên. Sau này ông lại làm đến chức quan tể tướng, giúp đỡ triều đình an bang định quốc, được lưu danh sử sách.

 An Hòa (biên dịch và t/h)

Xem thêm: