“Chịu thiệt” là một loại mỹ đức, một cách tạo phúc báo

Cổ nhân giảng: “Họa phúc không tự nhiên đến, nó là do con người tự chiêu mời mà đến. Việc thiện hay việc ác đều có quả báo như hình với bóng”. Thời cổ đại, người ta tin rằng vì tài vật, lợi ích mà lừa gạt, hãm hại người khác thì chính là đánh mất đi “đức” và “phúc báo” của mình. Vì vậy, thời ấy, những câu chuyện “trọng nghĩa khinh lợi”, chịu thiệt trước lợi ích, ở đâu đâu cũng có. 

"Chịu thiệt" là một loại mỹ đức, một cách tạo phúc báo
(Hình minh họa: Internet)

Dưới đây xin trích dẫn hai câu chuyện kể về nội dung này.

Chịu thiệt lợi ích được phúc báo

Trong năm Kiến Vũ, Quang Vũ Đế thời Đông Hán có một vị tiến sĩ thái học viện tên là Chân Vũ. Chân Vũ là người An Khâu, Sơn Đông. Ông là người thanh liêm, không tham lam, có tấm lòng trung hậu và khiêm nhường.

Thời ấy, cứ đến cuối năm, Hoàng đế lại hạ chiếu ban thưởng cho các tiến sĩ thái học viện, mỗi người một con dê. Thời xưa, dê là con vật dùng để tế lễ và cũng thể hiện điều may mắn, cát tường.

Nhưng, trong số những con dê ấy lại có con to – con nhỏ, con béo – con gầy khác nhau. Điều này khiến cho vị quan viên chủ quản rất khó xử. Vì không muốn xảy ra tranh giành, nên ông không biết phải phân phát làm sao cho tốt nhất. Cuối cùng, vị quan chủ quản này đành đề xuất biện pháp bốc thăm hoặc giết dê để chia thịt cho đồng đều.

Chứng kiến sự tình ấy, Chân Vũ cảm thấy vô cùng hổ thẹn trong lòng. Ông bước lên trước mọi người và xin nhận con dê nhỏ nhất, gầy nhất. Các vị tiến sĩ chứng kiến cảnh ấy, ai lấy đều xấu hổ và ngẫm lại mình. Cũng kể từ đó về sau, không còn có sự so đo thiệt hơn như thế xảy ra nữa.

Sau khi Hoàng đế Quang Vũ Đế biết được sự tình này đã rất khen ngợi Chân Vũ. Một lần, Hoàng đế hỏi các vị quần thần trong triều đình: “Vị ‘tiến sĩ dê gầy’ hiện tại sống ở đâu?” Thế là, từ đó, Chân Vũ có biệt danh là “tiến sĩ dê gầy”, được cả Vua và dân chúng ca ngợi. Bởi vì, Chân Vũ có tài lại có đức, nên nhanh chóng được cất nhắc lên làm Thái tử thiếu phó.

Khi đứng trước thị phi, lợi ích, nếu có thể cam tâm tình nguyện chịu thiệt, lấy “so đo lợi ích” làm nỗi hổ thẹn thì đó chính là một loại mỹ đức, cũng là một loại tu dưỡng, đồng thời còn là một cách chiêu mời phúc báo. Nhưng điều này chỉ người quân tử có chí hướng cao thượng mới có thể làm được.

Người hiện đại ngày nay, không ít người cho dù chỉ là một chút lợi nhỏ cũng phải tranh giành, khi bị tổn thất một chút lợi ích cũng cảm thấy thống khổ, ấm ức mãi không thôi. So ra, chẳng phải thực sự là cái được chẳng bù nổi cho cái mất sao?

Người “chịu thiệt” không phải người ngốc

"Chịu thiệt" là một loại mỹ đức, một cách tạo phúc báo
(Ảnh minh họa qua chuansong.me)

Tống Thanh là thầy thuốc ở thành Trường An. Ông là người nhân hậu, mua bán thật thà cho nên nổi tiếng gần xa. Hơn nữa, ông chưa từng sai lầm khi pha chế thuốc nên mọi người đều tín nhiệm ông. Cũng bởi vì thế mà người đến mua thuốc của ông càng ngày càng đông.

Có những khi gặp người bệnh không có tiền để trả, ông liền nói: “Trị bệnh cứu người là quan trọng hơn cả, tiền khi nào có thì trả cũng được!”

Có người nợ ông tiền thuốc cả năm mà chưa thể trả được, nhưng ông cũng không đến đòi. Vì thế, hàng năm, ông đều phải hủy bỏ một số nợ không thể thu hồi được.

Rất nhiều người biết chuyện ấy đều khó hiểu, nói: “Tống Thanh nhất định là có vấn đề, nếu không thì sao lại làm việc ngốc như vậy được?”

Tống Thanh lại nói: “Ta chẳng hề ngốc, bán thuốc hơn 40 năm, ta đã hủy bỏ nợ không biết là bao nhiêu. Những người này, kỳ thực có rất nhiều người không phải là cố tình không trả, có ý định quỵt nợ. Có người sau này làm quan lớn, phát tài, đã trả nợ và còn tặng ta số tiền gấp bội lần. Cho nên tính ra số tiền thực sự không thu được quả thực là không nhiều. Mọi người phải hiểu được rằng, bởi vì người ta tin tưởng mình thì lần sau có việc mới tìm đến mình. Đây là một loại tình bằng hữu, một mối quan hệ mà bao nhiêu tiền cũng không thể mua được.”

Tống Thanh lương thiện, trung hậu, trọng nghĩa khinh lợi, dùng đức thu phục người khác, cho nên được người đời kính trọng, tin tưởng và ca ngợi. Con cháu nhiều đời sau của ông sống sung túc, thành đạt và luôn học theo cách sống của ông.

Cổ nhân “trọng nghĩa khinh tài”, tình nguyện “chịu thiệt” thực sự là trái ngược với xã hội hiện đại ngày nay, rất nhiều người vì lợi mà quên nghĩa, vì lợi mà lừa gạt, hãm hại người khác, thậm chí làm thương tổn người khác. Nhưng lại không biết được rằng, điều họ thực sự mất đi chính là “đức” và “phúc báo” của bản thân mình.

An Hòa (t/h)

Xem thêm: